`Melancholie, maar ook bijtende ironie'

Voor Tindersticks moet elk concert een evenement zijn. ,,Het groepsgevoel komt na een donkere periode weer terug'', zegt Suart Staples.

De melancholie, de donkere kleding, de trage muziek: ze lijken in tegenspraak met de uitbundige sfeer die bij een popfestival hoort. Toch staat de Engelse groep Tindersticks op Pinkstermaandag voor de tweede keer op het Pinkpopfestival, met muziek die op zijn zachtst gezegd somber genoemd mag worden. `Dying slowly seems better than shooting myself', zingt Stuart Staples op de nieuwe cd Can Our Love..., in al zijn défaitisme een artistiek hoogtepunt in het tienjarig bestaan van de groep uit Nottingham.

Tussen al dat hartverscheurende herenleed vindt Staples altijd ruimte voor wrange humor en zelfrelativering. Ongekend komisch was het als tussendoortje opgenomen duet A marriage made in heaven met Isabella Rossellini, waarin de actrice en de zanger tegen elkaar opbieden bij het opsommen van de kwellingen die hun professies met zich meebrengen. Tindersticks maakte ook serieuze filmmuziek voor de Franse undergroundfilm Nénette et Boni, en houdt zich afzijdig van het reguliere popcircus door maar mondjesmaat met ontoegankelijke, kunstzinnige videoclips naar buiten te komen.

Voor Tindersticks moet elk concert een evenement zijn, dat dieper gaat dan slaafse vertolkingen van de plaatversies. Zo werd Can Our Love... onlangs gepresenteerd met vijf bijzondere concerten in de Brusselse Botanique, waar temidden van botanische tuinen elke avond een andere sfeer werd geschapen door samenwerking met gastvocalisten, een blazersssectie en een strijkorkest. De combinatie van Staples' omfloerste fluisterstem met de violen en celli van het Belgische Ensemble Musiques Nouvelle pakte bijzonder goed uit, ook al moest de houterig bewegende zanger zich in bochten wringen om genoeg lucht te vinden.

De volgende ochtend treffen we de alweer tamelijk kwieke zanger in het tot tropische temperatuur verwarmde café. Botanique in Brussel is een passende plek voor de albumpresentatie van een groep die Serge Gainsbourg en Curtis Mayfield tot haar voorbeelden rekent, precies tussen de Parijse Olympia en de Londense Royal Albert Hall waar Tindersticks al eens eerder een serie concerten gaf.

,,Elke zaal heeft zijn eigen atmosfeer'', zegt Staples, ,,en als groep voelen we ons op een natuurlijke manier aangetrokken tot plaatsen die niet per definitie deel uitmaken van het rock & roll-circuit. Voor een popgroep kan het een afstompende bezigheid zijn om een cd te maken, interviews te doen en vervolgens op een tournee te gaan waar je alleen de hotelkamer en de concertzaal te zien krijgt.

,,Wij zoeken bij voorkeur altijd een artistieke uitdaging, zoals een optreden met twintig violisten die je pas op de middag van het concert ontmoet en waarmee ja na één repetitie iets op het podium probeert te brengen. Het was vijf jaar geleden sinds we zoiets voor het laatst gedaan hadden. De partituren die we aan het orkest voorleggen zijn niet ingewikkeld, maar toch voelt het elke keer weer als een experiment. Er zijn genoeg voorbeelden van popmuzikanten die iets met een klassiek orkest geprobeerd hebben, en die met de meest drakerige, pompeuze muziek voor de dag kwamen. Wij pretenderen niet dat we de barrière tussen pop en klassieke geslecht hebben; alleen dat onze muziek een opwindende nieuwe dimensie kan krijgen door er zo nu en dan violen of blazers aan toe te voegen.''

Met blazers krijgt Tindersticks meer soul, vindt Staples, maar de essentie van de zesmansgroep ligt besloten in het compacte geluid waarin het orgel van David Boulter en de gitaar van Neil Fraser de klankkleur bepalen. Zijn stem, de meest herkenbare factor, is aan nukken onderhevig. ,,Er zijn momenten dat ik mezelf verlies op het podium, en dat ik niet verantwoordelijk meer ben voor mijn daden. Gisteren was zo'n avond. Ik kan me voorstellen dat Otis Redding zich zo gevoeld moest hebben, wanneer alles op zijn plaats viel en de band hem naar hogere sferen opstuwde. Dat groepsgevoel zijn we een tijdlang kwijt geweest. Na een donkere periode waarin we heel weinig samen deden, komt het weer langzaam terug. Inspiratie is iets waar je als zanger heel zuinig op moet zijn, omdat het zich niet laat afdwingen. Deze botanische omgeving is eigenlijk heel passend voor de groeifase waarin Tindersticks zich bevindt. Van een plant die te weinig water kreeg en die bijna verlept was, zijn we nu weer een trots organisme dat al zijn krachten bundelt om mooie bloemen voort te brengen.''

Na cd's met de veelzeggende titels Curtains (`de afsluiting van een periode') en Simple Pleasure (`muziek die al te gemakkelijk aan een voorspelbare formule voldeed') krabbelt Tindersticks uit het dal met de nieuwe vonk van Can Our Love. .. . De titel straalt hoop en verwachting uit, vindt Staples, en het laat genoeg ruimte over voor een eigen interpretatie of invulling. In het dagelijks leven is hij niet de somberman die sommige van zijn teksten doen vermoeden.

,,Vooral in het zuidelijk deel van Europa staan we te boek als de groep die de melancholie heeft teruggebracht in de popmuziek, een beeld dat Franse of Italiaanse popliefhebbers graag op ons projecteren. Dat is een al te gemakkelijke manier om ons een etiket op te plakken, vind ik. Evengoed als melancholie zit er soms bijtende ironie in de teksten, en kan ik een alledaags verhaal vertellen over iets wat me is overkomen of opgevallen. De grootste klucht is dat critici ons proberen op te dringen dat we de grondleggers van de zogenaamde `New Acoustic Movement' zouden zijn, omdat we al tien jaar zachtmoedige en overwegend akoestische muziek maken. Ik ben in staat om mijn gitaar expres harder te zetten, als ik die vergelijking daarmee kan ontmoedigen. Er bestaat simpelweg geen movement waar wij in passen.''

Tindersticks mag een onwaarschijnlijk festivalact lijken, tussen lawaaimakers als Limp Bizkit en The Offspring die maandag ook op Pinkpop staan. Stuart Staples voelt zich er desondanks thuis. ,,We hebben op veel grote festivals gespeeld en de ervaring leert dat je ook daar een eigen sfeer kunt creëren. Meestal staan we in een tent, want het volle daglicht mengt niet zo goed met onze muziek. We trekken ons eigen publiek van mensen die begrijpen dat je plezier kunt beleven aan serieuze muziek.''

Tindersticks: Can Our Love...

(V2/Beggars Banquet BBQCD222). Pinkpop in Landgraaf: uitverkocht. 4/6 live op

Ned. 3, 13-14 uur.