Japan weer in debat over kernenergie

De inwoners van een klein dorp aan de Japanse Zee hebben de Japanse overheid een nieuwe tegenslag bezorgd bij haar omstreden voornemen om plutonium te gebruiken als brandstof in kerncentrales.

Ruim 53 procent van de kiezers in het dorpje Kariwa stemde gisteren in een referendum tegen het gebruik van het zogenoemde MOX in twee geavanceerde kokendwaterreactoren in de gemeente. Volgens een peiling van de krant Asahi waren zorgen over de veiligheid de belangrijkste overweging om tegen te stemmen.

Japan is de afgelopen jaren opgeschrikt door een reeks incidenten rond kernenergie, terwijl de overheid steeds volhoudt dat de bevolking zich geen zorgen hoeft te maken. In 1999 kwamen twee mensen om het leven, die in een uraniumverwerkende fabriek alle regels aan hun laars lapten en een kritikaliteits-ongeluk veroorzaakten.

Het referendum in Kariwa is niet bindend, maar heeft in Japan de discussie over het gebruik van kernenergie opnieuw doen oplaaien. De krant Asahi roept vandaag de regering op het MOX-programma alleen te gebruiken om de bestaande voorraden plutonium weg te werken. Premier Junichiro Koizumi beperkte zich vanochtend in het parlement tot de opmerking dat regering en industrie ,,meer inspanningen moeten doen om begrip bij de bevolking te kweken''.

Volgens de milieuorganisatie Greenpeace bezit Japan 32 ton plutonium. Dat ligt internationaal gevoelig omdat plutonium ook geschikt is voor de aanmaak van atoombommen. Japan houdt deze voorraad aan omdat het, bij gebrek aan delfstoffen, een volledig onafhankelijke energiecyclus wil opzetten.

Plutonium ontstaat uit uranium als dat in een kernreactor wordt verspleten. Japan laat het plutonium in Groot-Brittannië en Frankrijk uit oude splijtstof terugwinnen en slaat het in eigen land op. Het plutonium kan, vermengd met uranium als zogenoemd MOX (mixed oxide) opnieuw in gewone kernreactoren worden ingezet of het kan in de kern van speciale kweekreactoren worden verstookt. Het gebruik van kweekreactoren, dat in het Westen na ongelukken geheel is beëindigd, gold lange tijd als een veelbelovende methode waarbij uranium uiterst efficiënt wordt benut.

Maar ook het Japanse programma voor snelle kweekreactoren ligt door incidenten feitelijk stil, terwijl het verzet tegen het gebruik van MOX in bestaande kerncentrales hardnekkig is. Om de afhankelijkheid van buitenlandse energieleveringen te verminderen – Japan heeft een les geleerd tijdens de oliecrises van de jaren zeventig – is uitbreiding van kernenergie een heilig leerstuk binnen de Japanse overheid. Drie provinciale gouverneurs hebben de overheid echter gevraagd eerst nationale consensus over energiebeleid te vinden voordat bestaande plannen worden doorgedrukt.