Flodder

Sommige films zijn van het begin tot het eind een hele opgave om te zien. Terwijl ze als geheel toch sympathiek zijn. Slecht acteren, matige grappen. Het is zuchtend kijken. Om de scène kijk je op je horloge hoe lang het nog duurt. Maar aan het eind van de zit staat er toch een verhaal dat beter is dan de optelsom van de delen.

Voor mij is Flodder van Dick Maas zo'n film.

Flodder is een van de bekendste Nederlandse films. Iedereen kent het gegeven: een asociale familie verhuist naar een villawijk. Het is een komische zedenschets. Goede zedenschetsen leggen de kern van groepsgedrag bloot. Van beide partijen. Dat doet Maas niet in Flodder. Een kakker is te herkennen aan zijn ruitbroek en zijn tennisracket. De Flodders zijn herkenbaar aan een hun accent met een scheutje plat. Af en toe wordt het taalgebruik van de Flodders trouwens Reviaans ontkracht door ambtenarentaal. Zoals: ,,We hadden ma beloofd niks te flikken – voorlopig althans.'' Maas geeft geen schrijnend beeld van white trash.

Waarom blijft aan het eind van de film dan toch het gevoel bestaan dat je naar iets hebt gekeken dat min of meer de moeite waard is? De structuur van de film helpt. Een enkel detail helpt ook zoals de naam van een eliteschool: het Judas-college. Maar het belangrijkste is dat de grappen in dienst staan van een idee. Maas heeft bewust gekozen voor de slechte smaak van de schooljongen. Met eindeloze grappen over eten: met hondenvoer, bananen, frites, bloedworst, rookworst, konijn en pap. Met te lang uitgewerkte graplijnen van een invalide opa en een schoothondje. En voorspelbare grollen over politie, leger en de tennisclub. Hij komt daarmee weg, omdat hij met de tegenstelling tussen de outsider en de weerstand van de meerderheid een geweldig fundament voor zijn verhaal had. Die basis maakt Flodder verteerbaar.

Deze eerste Flodderfilm heeft trouwe volgelingen – vooral jongens onder de achttien. Ze kennen alle dialogen uit hun hoofd. Ze lachen keer op keer om de voorspelbare taart in het gezicht. Maar ook voor wie niet tot die groep hoort, is Flodder een unieke jaren tachtig film. Om zacht zuchtend te consumeren.

Flodder (Dick Maas, 1986, Nederland), SBS6, 20.30-22.35u.