Afrika-bezoek Powell valt goed

Colin Powell sloot gisteren een bezoek aan Afrika af. Het continent leek aanvankelijk geen prioriteit van de VS, maar Powell heeft die vrees ten dele weggenomen. Zimbabwe kreeg de zwaarste kritiek te verduren.

Colin Powell had zelfs een ,,emotional twinge'' gevoeld bij zijn aankomst in Afrika. De kennismaking van de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken met Afrika is goed bevallen. De vrees dat de Verenigde Staten onder president Bush het zwarte continent zouden gaan negeren, lijkt weggenomen.

De eerste indrukken na Powells vertrek, gisteravond uit de Oegandese hoofdstad Kampala, zijn dat onder hem de VS zich in Afrika meer zullen concentreren op belangrijke vraagstukken en minder op individuele Afrikaanse leiders, zoals het geval was onder president Clinton. Clinton had zijn hoop gevestigd op een nieuwe generatie onconventionele Afrikaanse leiders, zoals de Oegandese president Museveni en de Eritrese en Ethiopische leiders Issayas en Meles. Dat beleid is van de baan, Washington wil vooral een pragmatisch beleid gaan voeren, zonder slagzinnen als `de Afrikaanse renaissance'. Geen grootse plannen meer, geen gedroom, maar met beide benen op de grond.

Bush liet zich tijdens de verkiezingscampagnes ontvallen dat Afrika wat hem betreft ,,geen prioriteit'' was. Powell heeft die vrees ten dele weten weg te nemen door Afrika al aan het begin van zijn ambtsperiode te bezoeken. De huidskleur van Powell lijkt een belangrijke rol te spelen bij deze koerswijziging. Powell had zich tot voor kort alleen uitgelaten over zijn wortels in Jamaica, nu praat hij ook in emotionele bewoordingen over zijn voorvaderen in Afrika.

Powell bezocht Mali, Zuid-Afrika, Kenia en Oeganda. Zijn bezoek stond, als aangekondigd, in het teken van aids en regionale conflicten. In ieder land bracht hij bezoekjes aan aidsklinieken. Hij danste met patiënten, maakte grapjes met aids-weeskinderen en deed grimmige voorspellingen over de epidemie. Eerder deze maand zeiden de VS 200 miljoen dollar in een mondiaal aids-fonds te zullen storten. Powell beloofde zijn best te doen om nog meer geld los te krijgen. ,,Er is geen oorlog in de wereld die erger is dan de oorlog in de Afrikaanse landen onder de Sahara tegen aids'', zei Powell. De boodschap was duidelijk: de bestrijding van aids heeft prioriteit gekregen van de VS.

Een ander speerpunt wordt mogelijk Soedan. Washington maakte vrijdag bekend dat het drie miljoen dollar aan logistieke hulp gaat geven aan de Nationale Democratische Alliantie (NDA), de overkoepelende organisatie van de gewapende oppositie in Soedan. Tot nu toe verstrekte de VS alleen `logistieke hulp' aan de Zuidsoedanese verzetsbeweging, het SPLA. Powell beloofde in Oeganda, dat het SPLA steunt, een meer actieve betrokkenheid bij de oorlog in Soedan en zegde 40.000 ton voedselhulp toe, die voor het eerst sinds jaren ook in Noord-Soedan zal worden gedistribueerd. Bovendien gaat Powell een speciale gezant benoemen voor Soedan.

De uiterst warme relaties tussen Clinton en de Oegandese president Museveni zullen onder Bush naar verwachting pragmatischer vormen aannemen, maar Powell toonde zich dit weekeinde nog steeds een goede bondgenoot van Oeganda. Hij weigerde Museveni te kritiseren voor zijn betrokkenheid in de oorlog van Congo. In een recent rapport van de Verenigde Naties wordt de Oegandese militaire en politieke top, inclusief de familie van Museveni, aangeklaagd vanwege illegale exploitatie van Congo's grondstoffen.

,,In plaats van een bepaalde partij op dit moment de schuld te geven, is het belangrijk er hard aan te werken om vrede te bewerkstelligen'', aldus Powell. Hij spoorde Museveni aan een democratisch, pluriform politiek systeem in te voeren, maar onthield zich van aanvallen op Oeganda's geen-partijsysteem, waaronder wel politieke meningsuiting bestaat maar niet het recht om politieke partijen op te richten. Powells boodschap: Afrikanen moeten zelf antwoorden vinden voor hun politieke kwesties.

Opvallend was het bezoek aan Kenia, tijdens de Koude oorlog een trouwe bondgenoot van Washington maar onder Clinton goeddeels genegeerd. Powell leverde een schot voor de boeg van de bejaarde president Moi door hem te vertellen dat hij geen hulp van het Internationale Monetaire Fonds krijgt als hij niet meer tegen corruptie doet.

Bovendien werd de Keniase leider achter gesloten deuren gewaarschuwd de grondwet niet te wijzigen opdat hij volgend jaar bij verkiezingen een nieuwe ambtstermijn kan krijgen. Powell liet Moi weten dat zijn tijd gekomen is om op te stappen.

President Mugabe van Zimbabwe kreeg het nog het zwaarst te verduren tijdens Powells bezoek. Powell leverde ongewoon scherpe kritiek op Mugabe, die hij ervan beschuldigde op een politieke en economische chaos af te koersen. Tijdens ontmoetingen in Johannesburg met president Thabo Mbeki en minister van Buitenlandse Zaken Nkosasana Dlamini-Zuma drong Powell aan op een hardere aanpak van Mugabe. Hij zei de Zuid-Afrikaanse opvatting dat het in Zimbabwe slechts om economische problemen gaat niet te delen. Powell sprak zelfs over een politieke crisis: ,,Na twintig jaar lijkt Mugabe van plan te zijn nog steeds aan de macht te blijven. Het is nu aan de burgers van Zimbabwe om hun leider te kiezen in vrije, eerlijke verkiezingen.''