Ziek van het vak

Er worden door de heer Schaufeli, hoogleraar organisatie-psychologie aan de Universiteit in Utrecht, drie oorzaken aangegeven voor een mogelijke burn-out (`Ziek van het vak', W&O 12 mei). Namelijk de ongemotiveerde leerling, de nonchalante collega en een gering carrièreperspectief. Drie externe factoren die zeker iets van waarheid in zich hebben. Wat ik mis zijn de interne factoren bij leerkrachten. Er zit er één verpakt in de tweede oorzaak, namelijk de discrepantie tussen de nonchalante en de actieve leerkracht.

Volgens mijn visie zijn leerkrachten geboren `helpers', eerst een ander, dan ik. Ze hebben een hoog verantwoordelijkheidsgevoel, zijn idealistisch en zijn echte `doeners'. Ikzelf was ook zo'n onderwijsdier. Het verantwoordelijkheidsgevoel versterkt het `doen'. Ook de vele onderwijsvernieuwingen zijn extra aanjagers.

Het gevaar is dat je je eigen verantwoordelijkheid, puur naar jezelf, veronachtzaamt. Je verstopt jezelf achter de waan van alledag. Het gevolg is dat je je grenzen voorbijgaat, het thema macht-onmacht gaat spelen, een zeer kwetsbaar onderwerp als je met jonge kinderen werkt. Diep van binnen roept al sinds geruime tijd een klein stemmetje; `Mag ik ook wat ruimte?'

Het grote probleem is echter de factor tijd. Onderwijsmensen slepen zich vaak voort van de ene vakantie naar de andere. Eigenlijk draait het hier om valse hoop. Valse hoop ter bevrediging van het idealisme, het hoge verantwoordelijkheidsgevoel, de basisgevoelens van onderwijsmensen.

Ook voor mijzelf was het moeilijk mijn eigen verantwoordelijkheid hierover te nemen, maar steun ik nu op een indirecte wijze het onderwijs. Ik coach tegenwoordig o.a. burn-out mensen die op zoek zijn naar hun grenzen, naar hun inspiratie en drijfveren. Mensen die zich niet willen vereenzelvigen met de zinsnede `Het is nu eenmaal zo', mensen die verantwoording over hun leven bij zichzelf zoeken.

Mijn diepe oprechte wens is mensen te leren zoeken naar interne factoren, daar waar hun inspiratie ligt en daar waar ze zélf sturing kunnen geven aan hun eigen leven.