Zes minuten schaken

Toen Dominic Lawson een paar jaar geleden hoofdredacteur van The Sunday Telegraph werd, moest schaakmedewerker Tony Miles zich zorgen maken. Lawson was bevriend met Nigel Short en had een boek geschreven over diens match in 1993 tegen Kasparov, The Inner Game, waaruit bleek dat hij geen hoge dunk van het schakersvolk had.

Kasparov noemde hij een `arsehole', een hystericus, neuroticus, baviaan, leugenaar en nog het een en ander. Tal was een bullebak, Timman een `shit-head', Judit Polgar een afgerichte hond en de grootmeesters in de perskamer waren puberale pseudo-geleerden, opgevreten door jaloezie. De ergste van die pseudo-geleerden was Tony Miles, volgens Lawson de meest halfgare van de vijanden van Short.

Lawson noemde overigens zijn vriend Short iemand met een zwakke blaas, bijna incontinent van angst, een sadist die droomde van beheerst en obsceen geweld. Maar goed, onder vrienden moet je openhartig kunnen zijn.

Een van de eerste daden van Lawson als hoofdredacteur was het vervangen van Miles door Short. Eerlijk gezegd gingen de schaakliefhebbers er niet op achteruit, want Short schrijft levendig. Miles deed dat ook, maar hij kreeg veel minder de ruimte.

Zondag publiceerde Short een partij waarover hij het wel eens eerder had gehad, een partij met drie minuten bedenktijd op de Internet Chess Club tegen Alexander Morozevitsj. Speels had hij het toen over `de beste partij ooit gespeeld'.

Intussen heeft hij de partij uit de archieven van de ICC weten op te diepen. Wat viel dat tegen! Er deugde bijna niets van, zoals ook te verwachten valt als de spelers elk maar drie minuten bedenktijd hebben. Aan de andere kant valt te begrijpen hoe mooi de spelers en de ongeveer honderd toeschouwers die de partij live op de ICC volgden, het indertijd vonden.

Zo ziet de FIDE waarschijnlijk de toekomst van het schaken. Spanning en sensatie en alles in zes minuten voorbij, leuk voor de televisie. Mooie toernooiboeken met diepzinnige partijanalyses zullen er niet over geschreven worden, maar die werden toch slechts door een kleine minderheid gelezen.

Morozevitsj speelde bij uitzondering onder zijn eigen naam, Short noemde zich Nikephoros, wat `Brenger van de overwinning' betekent.

Wit Morozevitsj-zwart Nikephoros (Short), ICC 1999.

1. e2-e4 c7-c6 2. Pg1-f3 d7-d5 3. Pb1-c3 Lc8-g4 4. h2-h3 Lg4xf3 5. Dd1xf3 e7-e6 6. d2-d3 Pb8-d7 7. Lc1-d2 g7-g6 8. g2-g3 Lf8-g7 9. h3-h4 h7-h5 10. Lf1-h3 Pg8-f6 11. Df3-e2 0-0 Van de rochade kreeg Short gauw spijt. 12. e4-e5 Pf6-e8 13. f2-f4 b7-b5 14. 0-0-0 b5-b4 15. Pc3-b1 a7-a5 16. g3-g4 h5xg4 17. Lh3xg4 Pe8-c7 18. h4-h5 f7-f5 19. h5xg6 Dit stukoffer was natuurlijk helemaal niet nodig, maar in een drieminutertje gelden andere maatstaven. 19...f5xg4 20. De2xg4 Tf8-f5 21. Th1-h7 Pd7-f8 22. Td1-g1 Dd8-e8 23. Th7-h3 Pc7-b5 24. Ld2-e3 d5-d4 25. Le3-f2 c6-c5 26. Pb1-d2 Pb5-c3 27. b2xc3 b4xc3 28. Pd2-b3 De8-a4 29. Kc1-d1 Da4xa2 30. Pb3-c1 Da2-a1 Zwart heeft geweldig tegenspel gekregen en wit is een beetje de kluts kwijt, zo blijkt uit zijn volgende twee zetten. 31. Kd1-e2 Da1-b2 32. Ke2-d1 a5-a4 33. Lf2-h4 a4-a3 34. Lh4-f6 a3-a2 Short wijst op 34. Dxc1+ 35. Kxc1 a2. 35. Kd1-e2 Db2xc2+ 36. Ke2-f3 a2-a1D 37. Dg4-h4

Zwart is bijna mat (er dreigt 38. Dh8+) maar hij had toch het eerst kunnen komen als hij hier 37...Txf4+ had gevonden. Een computer speelt het meteen, wat ten overvloede nog eens aantoont dat je stellingen als die van het diagram beter niet tegen computers kan hebben. Na 37...Txf4+ geeft Short 38. Kxf4 (38. Dxf4 geeft zwart tijd voor 38...Dd2) Pxg6+ 39. Txg6 Daxc1 en zwart wint, maar dat klopt niet, omdat wit niet 39. Txg6 maar 39. Ke4 speelt. Zwart moet meteen 38...Daxc1+ doen. 37...Tf5xf6 38. e5xf6 Nu beslist de witte aanval. 38...Pf8xg6 39. Dh4-h7+ Kg8-f8 40. Dh7xg7+ Kf8-e8 41. Dg7xg6+ Hij had al mat in twee, maar geen tijd. 41...Ke8-d7 42. Th3-h7+ Kd7-c6 42...Kd6 had volgens Short nog gewonnen, omdat het mat daarmee een paar zetten was uitgesteld en Morozevitsj de tijd had overschreden. 43. Dg6-e4+ Kc6-b5 44. De4-b7+ Kb5-a4 45. Db7xa8+ Ka4-b4 46. Th7-b7 Mat.

Het echte topschaak werd deze week gespeeld in de Mexicaanse stad Merida, waar Anand een dubbelrondige vierkamp met Short, Chalifman en de Mexicaanse kop van Jut Gilberto Hernandez won, en in Astana (Kazachstan), waar een nog sterkere dubbelrondige zeskamp met Kasparov en Kramnik nog aan de gang is. Daarover volgende week, nu een mooie partij uit Merida.

Wit Anand-zwart Short, Merida

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 d7-d6 5. c2-c3 g7-g6 6. d2-d4 Lc8-d7 7. 0-0 Lf8-g7 8. Tf1-e1 Pg8-e7 9. d4-d5 Pc6-a5 Daar zal het paard zijn geluk niet vinden. 10. La4xd7+ Dd8xd7 11. b2-b3 0-0 12. c3-c4 c7-c5 13. Lc1-d2 b7-b6 14. Dd1-c1 Pa5-b7 Hij wil f7-f5 spelen en moet daana Pd8 beschikbaar hebben als wit Pg5 doet. 15. a2-a3 f7-f5 16. Pb1-c3 f5-f4 17. Dc1-c2 Lg7-f6 18. Te1-b1 Dd7-c7 19. Pf3-e1 g6-g5 20. Pc3-a4 Pe7-c8 21. b3-b4 Lf6-d8 22. Tb1-b3 Ta8-a7 23. Ta1-b1 Dc7-g7 24. b4xc5 b6xc5 25. Pe1-d3 Tf8-f7 26. Ld2-c3 Stukoffers op c5 of e5 hangen al in de lucht. 26...Tf7-e7 27. Dc2-e2 Te7-c7 28. g2-g3 Mooi. Hij speelt op twee vleugels. 28...Dg7-d7 29. Pa4-b2 Dd7-h3 30. Kg1-h1 Tc7-f7 31. g3xf4 g5xf4 32. Tb1-g1+ Kg8-f8 33. De2-d1 f4-f3 34. Tg1-g3 Dh3-h4 35. Dd1-g1 Pc8-e7

36. Lc3xe5 Daar is het lang verwachte stukoffer dan. 36...d6xe5 37. Pd3xe5 Pb7-d6 38. Tb3xf3 Misschien tijdnood. Snel beslissend was 38. Tb8 met de bedoeling 38...Ke8 (met andere dekkingszetten bederft zwart ook zijn stelling) 39. Tg8+ Pxg8 40. Dxg8+ Tf8 41. De6+ 38...Dh4xe4 39. Pe5xf7 Pd6xf7 40. Pb2-d3 Pe7-g6 41. Pd3xc5 De4xc4 42. Pc5-e6+ Kf8-e8 43. Dg1-d1 Ta7-d7 44. Tf3-d3 Ld8-b6 45. Tg3-g4 Dc4-a2 46. Tg4-e4 Pf7-e5 47. Td3-d2 Da2xa3 48. f2-f4 Pe5-f7 49. Td2-d3 Da3-a2 50. Td3-b3 Td7-d6 Een hardnekkiger verdediging was 50...Pd6 51. Pe6-c5+ Pg6-e7 52. Dd1-e1 Lb6-d8 53. Te4-e2 Zwart gaf op.