Waartoe de vangst van een vracht EPO kan leiden

Na drie jaar begint maandag in Reims het juridisch proces tegen drie werknemers van TVM. Een reconstructie van de Franse zoektocht naar de ampullen EPO en de vermeende onschuld van de Nederlandse wielerploeg.

Een zwetende ploegleider met een reflecterende zonnebril die de pers hakkelend te woord staat. Cees Priem maakt geen beste beurt, op die stralende zaterdagmorgen in de Tour de France van 1998. Een dag eerder heeft een Franse krant onthuld dat de Franse douane drie maanden eerder 104 ampullen met het verboden eiwithormoon EPO in een materiaalwagen van TVM heeft onderschept.

Priem ontkent elke betrokkenheid, maar hij heeft de schijn tegen. Een Belgische verzorger verklaart in een Vlaamse krant dat hij als werknemer van TVM in 1994 bij herhaling ampullen EPO over tafel heeft zien gaan. Priem spreekt over ,,belachelijke onzin''.

Op een rustdag doet de politie in Pamiers een inval in het hotel van TVM. Priem wordt met de Russische arts Andrei Michailov voor verhoor meegenomen, samen met vier medewerkers die 's avonds terugkeren. De ploegleider en de ploegarts worden een dag later overgebracht naar de gevangenis in Foix. Op de slotdag van de Tour worden ze verplaatst naar een gevangenis in Reims, waar ze gezelschap krijgen van verzorger Jan Moors. Hij is eerder opgepakt in Albertville en tijdelijk vastgezet in Chambéry.

Priem en Moors krijgen na de Tour beperkte bewegingsvrijheid. Michailov blijft vastzitten. Hij heeft tegenover justitie een verklaring afgelegd over de 104 ampullen EPO. De gevonden voorwerpen zijn volgens hem bestemd voor een kinderziekenhuis in Moskou. EPO wordt ook toegepast bij nierpatiënten. Een begeleidende brief aan het ziekenhuis dient als bewijsstuk.

In Albertville heeft de Franse politie niet alleen Moors opgepakt. Zes renners moeten haar, bloed en urine geven. ,,Als ik later in een bejaardenhuis zit, lach ik om deze slapstick'', zegt Bart Voskamp.

Alle renners van TVM keren de Franse ronde een paar dagen later op Zwitsers grondgebied de rug toe. Ze zijn niet langer de dwangarbeiders van de weg, maar mondige sportlieden die hun zegje durven doen. ,,Ik geef geen franc meer uit in dat klote land'', foetert Jeroen Blijlevens.

De martelaren van TVM krijgen bij thuiskomst een heldenontvangst. De Nederlandse politiek hekelt de harde aanpak van de Franse justitie. Kamerleden leggen een verband tussen het Nederlandse drugsbeleid en de dopingaffaire bij TVM. ,,Dit is een staaltje puur machtsvertoon'', meent parlementariër Rijpstra van de VVD. Zijn partijgenoot en staatssecretatris Terpstra spreekt over ,,een heksenjacht''.

Na afloop van de Tour worden de renners van TVM als getuige verhoord door de onderzoeksrechter in Reims, waar ze eensluidende ontkenningen over gebruik van EPO afleggen. Volgens de procureur hebben ze ,,een gemeenschappelijke strategie, wat de speurtocht naar de waarheid niet bevordert''. De renners worden volgende week (bijna drie jaar later) niet als getuige opgeroepen.

Priem en Moors verblijven in het najaar van 1998 bijna drie maanden in een hotel in de buurt van Reims. Ze doden de tijd met bezoekjes aan champagneboeren. Moors krijgt geen toestemming zijn overleden schoonvader te begraven. Priem valt vlak voor zijn vrijlating van een trap en scheurt zijn bovenlip. ,,Ik ben psychisch naar de klote'', zegt hij met trillende stem. Als hij even later ook zijn portemonnee verliest, stamelt hij: ,,Ik ben helemaal niemand meer.''

Priem keert in 1999 niet meer terug als ploegleider. Hij wordt manager. Na terugtreding van TVM als hoofdsponsor wordt hij een jaar later aan de kant gezet door de nieuwe geldschieter Farm Frites. Volgens zijn Zeeuwse vriend Ad Bos, directeur van het transportverzekeringsbedrijf TVM, is hij ,,een andere mens geworden, veel achterdochtiger''.

Verzorger Moors zit al drie jaar werkloos thuis. Van Michailov ontbreekt elk spoor. De Russische arts wordt in 1999 vriendelijk bedankt voor bewezen diensten. De leiding van TVM neemt ,,een zakelijke beslissing, sentimenten spelen geen rol''. Zij verwijt hem nalatigheid. Hij heeft haar niet op de hoogte gebracht van de EPO in de materiaalwagen.

Advocaat Van Mierlo is optimistisch over het komende proces in Reims. Volgens hem kan de eis tegen de TVM'ers nooit hoger uitvallen dan de geldboetes en voorwaardelijke straffen die de schuldigen in de Festina-zaak eerder dit jaar hebben gekregen. Bij deze Franse wielerploeg is structureel gebruik van doping bewezen geacht.

Het trio van TVM wordt verdacht van het importeren, vervoeren en in bezit hebben van gevaarlijke stoffen en het aanzetten tot gebruik van verboden middelen. De rechtbank in Reims doet eind juni uitspraak, vlak voor de Tour. Priem spreekt daarom van ,,een showproces''.

    • Jaap Bloembergen