Rijnders' onzinzinnen onmachtig

Op de videoschermen verschijnen twee engelen. Gladde huid, geloken ogen en veelbetekenend lachende lippen: soevereine sprookjesverkoopsters in roze, blauw en wit. Onder de videoschermen verschijnen twee vrouwen. Getekende huid, verzakte ogen en onzeker lachende lippen: neurotische sprookjeszoeksters in roze, blauw en wit.

Eens waren de vrouwen die engelen: triomfantelijk etaleerden zij een bovenaardse schoonheid waarvoor zij grif werden betaald. Maar nu zijn de engelen gevallen. Gedumpt, uitgerangeerd, de catwalk afgetrapt. ,,Kutwalk'', zeggen ze, en: ,,catwalg''. Het is niet eens zozeer de rancune die deze weggebonjourde modellen bezighoudt. Het is het verlangen. Naar God, een kind, naar inhoud.

Voor de actrices Carla Mulder en Annelies Herfst schreef Gerardjan Rijnders de parabel-achtige tekst XL Larger than life. Een parabel van leegte en willekeurige vulling, van echtheid en onechtheid, van isolement en de heroïsche pogingen tot contact. Omdat het zo moeilijk is, dat vullen, dat echte, dat contact, en omdat alle moeite wellicht geen enkel resultaat oplevert: daarom zijn Rijnders' teksten, die steeds over hetzelfde gaan, zo lekker absurdistisch.

Op haar beste momenten sprankelt de voorstelling XL Larger than life van de onzinzinnen, van de misverstanden, van het machteloze maar vermakelijke gehakketak tussen het ene onbegrip en het andere. Op haar slechtste momenten, en dat zijn er vele, blijft XL steken in meer dan levensgrote clichés. Bewust gehanteerde clichés natuurlijk, bedoeld om duidelijk te maken in wat voor verschrikkelijke gemeenplaatsen men vandaag de dag denkt en praat, maar toch niet interessanter dan therapeutengeneuzel. Geneuzel in de trant van: ,,Ik ben mezelf kwijt'', en: ,,Ik ben mooi want ik ben ik.'' Daar raak je gauw op uitgeluisterd.

Er is wel van alles te zien: een catwalk en een trap, geflankeerd door gladde kaptafels, alles in smetteloos wit. Er zijn de videoschermen in witte lijsten, boven de kaptafels gemonteerd als spiegels. Zitten de actrices met hun rug naar het publiek, dan zien wij op de schermen hun gezichten. Zitten zij met hun gezicht naar het publiek, dan projecteert de video hun achterhoofden. Soms springt het gezicht van de linker-actrice naar het rechterscherm, en omgekeerd. Of de afgetobde koppen veranderen, flits, flits, in vileine reclameplaatjes.

Best grappig allemaal, want Annelies Herfst kan heerlijk paniekerig kijken en Carla Mulder is een kei in het uitdrukken van afkeer en walging. Maar in feite illustreren die video's slechts wat we door de tekst al lang wisten: dat die twee dames zichzelf kwijt zijn, in hun spiegelbeeld en ook daarbuiten.

Voorstelling: XL Larger than life door Toneelschuur Producties. Idee en spel: Carla Mulder, Annelies Herfst. Tekst: Gerardjan Rijnders. Regie: Karen Claes. Gezien: 19/5 Toneelschuur, Haarlem. Tournee t/m 27/10. Inl.(023) 532 8450.