Scorsese belde niet terug

Ze waren al wekenlang aan het repeteren, en toen kwam opeens het bericht dat het allemaal voor niets was geweest. De voorstelling Ted & Syl van het Noord Nederlands Toneel en 't Barre Land gaat niet door. Pas te elfder ure kwam men tot de ontdekking dat de gedichten van Ted Hughes, die in het stuk waren verwerkt, niet mogen worden gebruikt. In zijn testament blijkt de in 1998 overleden dichter te hebben vastgelegd dat de verzen uit Birthday letters – verwijzend naar zijn huwelijk met de schrijfster Sylvia Plath – nooit hardop mogen worden voorgelezen. En dat was nu juist wel de bedoeling van Ted & Syl, want daarin zouden de acteurs Veerle van Overloop en Jacob Derwig zich door dat huwelijk laten inspireren.

Het is vaak nog een heel gedoe, zei een NNT-woordvoerder tegen het ANP, om er in zulke gevallen achter te komen wie de auteursrechten beheert, en van wie dus de toestemming voor het gebruik van een tekst moet komen. ,,Het Noord Nederlands Toneel kon uiteindelijk achterhalen dat dat een uitgever in Londen bleek te zijn'', aldus het persbericht. Goh, dat was blijkbaar een daverende ontdekking voor het toneelgezelschap – dat de auteursrechten van een Engelse dichter bij een uitgever in Londen te vinden zijn.

Ze waren, zo te horen, net zo verbaasd als Toneelgroep Amsterdam laatst. In het komende Holland Festival zou TGA, in de regie van directeur Ivo van Hove, een theaterbewerking spelen van de film Mean Streets van Martin Scorsese. Het stond al in alle brochures aangekondigd. Maar kortgeleden kwam de mededeling dat het feest niet doorging. Ze hadden de rechten niet rondgekregen. Het was zó moeilijk, klaagden de betrokkenen, ze hadden nota bene al een jaar geleden toestemming aan Scorsese gevraagd en niets meer gehoord. Zelfs via vrienden was het niet gelukt contact met de filmmaker te krijgen. Tjongejonge, wat was dat een lijdensweg geweest. En zo kort voor de première (11 juni) durfden ze het toch maar niet aan.

Twee identieke gevallen, kort na elkaar, en steeds speelt het gezelschap de vermoorde onschuld.

Maar zou het niet veel meer voor de hand liggen als éérst de auteursrechten waren geregeld voordat een voorstelling in alle uitgaansagenda's en seizoensoverzichten wordt aangekondigd? In wat voor wereld leven zulke gezelschappen eigenlijk? Denken ze stiekem nog dat Nederland zo'n klein landje is, dat de rechthebbenden nooit zullen merken wat er hier ten tonele wordt gevoerd? Weten ze niet dat er in grotemensenlanden zeer nauwlettend wordt omgesprongen met de auteursrechten van schrijvers? En dat er, sinds de uitvinding van internet, ook niets voor het grote buitenland meer verborgen blijft?

Het is een financiële strop en tevens heel vervelend voor de acteurs die al zo hard aan Ted & Syl hadden gewerkt, zei de NNT-woordvoerder. Sneu natuurlijk, maar dat is toch echt hun eigen schuld. Het is naïef en wereldvreemd om zomaar ergens aan te beginnen zonder eerst zwart op wit toestemming te hebben. Het is amateuristisch gescharrel.