Sara Blokland

fam. heet het project waarmee filmer en fotograaf Sara Blokland (1969) dit jaar haar opleiding aan het Amsterdamse Sandberg Instituut afsluit. Familie. Vader, moeder, tante, zus. In een reeks van 26 foto's zitten ze op bed of aan tafel, lopen ze half bloot door het huis, staren ze uit het raam of zomaar in het niets. De vader is een grote, donkere man met grijzend kroeshaar en machtige handen. Zijn buik is dik, zijn vingers zijn lang en sierlijk. De zus is in verwachting, en zij zorgt als enige voor een schijn van chronologie op de foto's: terwijl ze in bad zit, rondloopt met een dienblad ofin een slipje voor een bed met een zwarte hond staat, lijkt haar buik almaar te zwellen. In het boek bij de tentoonstelling staat als laatste beeld een digitale opname van haar met een keizersnede gehaalde kindje afgedrukt.

Bloklands techniek is opzettelijk slonzig: ze maakte Polaroid-foto's, waarop ook dichte of weggedraaide ogen en bewegende en daardoor onscherpe ledematen voorkomen. De kleuren zijn eentonig. Alles is bruin en beige en groen, ruimtes en figuren versmelten met elkaar tot één lauwig geheel. Het daglicht komt de sombere, spaarzaam ingerichte kamers nauwelijks binnen. De zwarte huid van de vader, de melkwitte gezichten van moeder en tante en het lichtbruin van de zus gaan naadloos in elkaar over.

Die eenheid van vorm is het enige aan fam. dat de verwantschap tussen de vier hoofdrolspelers uitdrukt. Wie bij `familie' aan warme taferelen of lieflijke blikken over en weer denkt, is bij Blokland aan het verkeerde adres. Zus zit in een bad met groenig water en kijkt naar haar buik. Moeder loopt in een glimmend blauw badpak de trap op. Vader ligt weggedraaid op bed, en laat een hand rusten op zijn vlezige zij. Tante, een excentriek personage met donkere oogschaduw en een ouderwetse japon aan, zit alleen aan een lange tafel met wel vijf lege stoelen. Grote uiterlijke overeenkomsten zijn er niet tussen de vier, behalve misschien hun molligheid. Niemand lacht, niemand kijkt op. Iedereen is steeds alleen, en in zichzelf gekeerd.

De vier modellen zijn Bloklands echte familie. Ze fotografeerde ze gedurende een jaar. Eerder maakte ze foto's met acteurs als modellen, en speelde ze zelf filmpersonages na. In fam. wilde ze echte, persoonlijke levens ensceneren. De sessies met haar familieleden waren kort, anders werden ze te zenuwachtig. En iedereen poseerde steeds apart. ,,Als families samenkomen schiet iedereen meteen weer in zijn vaste rol'', zegt Blokland. ,,Dat was hier niet de bedoeling. Het ging mij er juist om de mensen individueel te laten zien.'' Blokland en haar zus zijn kinderen van een Surinaamse vader en een Nederlandse moeder. Met fam. is de fotografe erin geslaagd om zo'n duidelijk artistiek kader aan te brengen, dat je de verschillen in huidskleur al na twee foto's bent vergeten. Maar een statement in die richting heeft ze niet willen maken, zegt ze: ,,Als ik met mijn moeder over straat loop zorgen onze verschillen in huidskleur altijd voor verwarring. Maar het is niet aan mij om daar verder iets over te zeggen. Ik fotografeer mijn familie, en die is zoals zij is.''

Sara Blokland, fam., t/m 8-6 in galerie Van Zoetendaal, Lijnbaansgracht 109, Amsterdam. Tel. 020-6249802. Open do-za 13-18 u. Boek fam. ƒ35,-