Meer actie Commissie bij belastingen Europa

Europees Commissaris Bolkestein presenteerde woensdag nieuwe ideeën voor de belastingheffing in Europa.

Europees Commissaris Frits Bolkestein (Interne Markt) weet dat hij het `h-woord' zoveel mogelijk achterwege moet laten, want `harmonisatie' van belastingen ligt in de EU heel gevoelig. De Nederlandse Eurocommissaris onderstreepte eergisteren bij de presentatie van zijn fiscale prioriteiten dan ook dat er ,,geen noodzaak'' is systemen en tarieven gelijk te trekken. Als liberaal is Bolkestein daar trouwens niet voor.

Toch verheelt Bolkestein zijn ambities niet. ,,Het belastingbeleid moet de doelstelling van de top in Lissabon om de EU in 2010 tot de meest concurrerende economie te maken ondersteunen.'' Een functionerende interne markt is dan onontbeerlijk. Ook moeten belastingen passen in doelstellingen op het gebied van onder meer milieu, werkgelegenheid en innovatie.

Bolkestein spreekt van ,,belastingcoördinatie''. Alleen bij BTW en accijnzen is volgens hem een ,,grote mate van harmonisatie'' nodig, omdat deze indirecte belastingen het vrije verkeer op de interne Europese markt kunnen belemmeren. Zo komt er een studie naar de belastingen op auto's. Onlangs deed de Commissie al voorstellen om de tabaksaccijnzen dichter bij elkaar te brengen om zo fraude en smokkel tegen te gaan. Hetzelfde wil de Europese Commissie met alcoholaccijnzen.

Maar bij BTW en accijnzen liggen niet de grootste politieke problemen.

Bolkestein constateert dat vooruitgang op belastinggebied ,,traag'' verloopt, omdat de lidstaten over fiscale zaken met unanimiteit moeten besluiten. Na de uitbreiding van de EU wordt dit nog moeilijker. Op de recente Europese top in Nice sneuvelde een voorstel vaker met gekwalificeerde meerderheid te besluiten.

De Europese Commissie wil het daarom over een andere boeg gooien. Bolkestein spreekt van een ,,nieuwe strategie''. Hij kondigde een ,,pro-actieve'' aanpak aan: lidstaten zullen vaker bij het Europees Hof worden aangeklaagd. Bij indirecte belastingen stapt de Commissie nu al geregeld naar het Hof als lidstaten zich niet aan de Europese regels houden. Bij directe belastingen (inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting) gebeurt dat veel minder, omdat de compententies van de EU hier minder ver reiken.

Bolkestein wil lidstaten nu gaan aanpakken op grond van het Europees Verdrag, dat het vrije verkeer van goederen, diensten en mensen garandeert. Onlangs noemde hij pensioenvoorzieningen: de mobiliteit van werknemers tussen lidstaten wordt ernstig gehinderd door de uiteenlopende fiscale behandeling van pensioensparen. Via procedures kan ,,coördinatie'' bij directe belastingen dan alsnog worden afgedwongen.

Als `bewaker' van het EU-Verdrag doet de Europese Commissie in feite slechts haar plicht. Toch wordt op Bolkesteins directoraat van een ,,revolutie'' gesproken, omdat conflicten met lidstaten op dit vlak tot nu toe werden gemeden. De pro-actieve aanpak past in Bolkesteins streven zich te concentreren op ,,praktisch fiscale problemen van individuen en bedrijven'', met andere woorden het alom bepleite `Europa van de burger'. Bolkestein: ,,Acht jaar na de streefdatum voor de voltooiing van de interne markt is het onaanvaardbaar dat belastingbetalers nog steeds met zoveel fiscale grensbelemmeringen worden geconfronteerd.'' Met het gepresenteerde document wil Bolkestein die situatie corrigeren.

Bolkestein propageert in zijn sterk pragmatische benadering voor het eerst de `versterkte samenwerking' tussen een kleinere groep van eensgezinde lidstaten. Het Verdrag van Nice maakt dit gemakkelijker. Eerder aarzelde Bolkestein uit vrees voor verbrokkeling van de interne markt. Hij noemt nu energietax, waarmee het milieu is gediend. Nederland heeft al zo'n belasting, maar onder meer Spanje blokkeert al jaren Europese besluitvorming. Minister Zalm bepleitte onlangs ook al een `kopgroep' van eensgezinden. Nu kent de EU alleen een minimumtarief op minerale oliën. Volgens Bolkestein zijn afspraken voor alle energiedragers nodig om marktverstoringen te voorkomen.

De Europese Commissie komt op korte termijn ook met een studie over bedrijfslasten, omdat ondernemers worden gehinderd door discriminerende regels en excessieve administratieve kosten. Bolkestein suggereerde om de hoogte van de vennootschapsbelasting in alle lidstaten op basis van dezelfde regels vast te stellen.

Afwijkende voordelen voor individuele bedrijven de Nederlandse `rulings' liggen in de EU al langer onder vuur zouden dan vrijwel onmogelijk worden. Voor alle zekerheid herhaalde commissaris Bolkestein woensdag nog eens zijn mantra over gezonde belastingconcurrentie . ,,Belastingtarieven zijn een zaak van nationale politieke preferenties'', zo onderstreepte hij.