Drukken voor de missie

Met de eerste vijftien cent winst gaan we feest vieren'', belooft commercieel directeur Harrie van Vught van drukkerij Steijl. Het 125-jarige bestaan van de drukkerij van de missionarissen van Steijl zou dit jaar groots gevierd moeten worden. Maar dat kan nu even niet. Het bedrijf zit midden in een pijnlijke en geldverslindende reorganisatie. Van Vught (56) is de eerste leek in de leiding van het bedrijf. Met zijn veertig jaar ervaring in de grafische sector helpt hij de Congregatie van het Goddelijk Woord in haar poging de drukkerij te redden. ,,Een uitdaging, maar ook een beetje een roeping'', zegt de akoliet Van Vught.

De Duitse pater Arnold Janssen wilde in 1875 een missieorde beginnen in zijn vaderland. Maar wegens de Kulturkampf Bismarck had de strijd aangebonden met de katholieken besloot hij uit te wijken naar het buitenland. Net over de grens, in Steijl bij Venlo, kocht hij een oude herberg en legde er de grondslag voor zijn missieorde.

Wie een goede indruk van Steijl wil krijgen, kan het kloosterdorp het best benaderen met het pontje vanaf Baarlo. Aan de overkant van de Maas doemt dan de uit donkere baksteen opgetrokken missiekerk op, geflankeerd door grote kloostergebouwen. In de kloostertuinen waant de bezoeker zich in andere tijden.

De drukkerij van de missionarissen ligt vlakbij het oudste kloostergebouw. Arnold Janssen beschouwde het verspreiden van het Goddelijk Woord als zijn hoofdtaak en richtte de drukkerij al na een jaar op. ,,Tot in de jaren '60 en '70 was de drukkerij een vooraanstaand grafisch bedrijf'', zegt Van Vught. De diepdrukmachines gaven een prachtig drukwerk, in oplages tot drie miljoen per maand. Van de klanten kwam ,,98 procent'' uit eigen kring, zoals Bijeen, het Duitse Weite Welt Stadt Gottes en het Ierse missieblad Word. Een ,,bijzonder interessante'' aangelegenheid, volgens Van Vught.

De laatste jaren heeft het bedrijf echter ,,ergens in het commerciële traject'' de boot gemist. De diepdrukmachines werden te duur en vooral te langzaam. Van Vught: ,,Waar wij twee weken voor nodig hadden, kon de concurrentie in een dag.'' Maar investeringen in moderne rotatiepersen bleven uit. Broeder Matthias Hohmann SVD, sinds anderhalf jaar algemeen directeur van de drukkerij, zag tijdens een stage al dat de drukkerij ,,niet goed liep''. Binnen de congregatie gingen zelfs stemmen op om de zaak maar op te doeken.

Toen broeder Hohmann aan het roer kwam te staan, besloot hij een reddingspoging te wagen. Inmiddels is de helft van de 80 medewerkers vertrokken, onder wie twaalf broeders. De doelstelling is niet langer om alleen het Woord te verspreiden, maar ook om geld te verdienen voor het missiewerk. Commercieel drukwerk wordt, binnen de grenzen van het betamelijke, niet geschuwd en ook de gloednieuwe bindmachine kan klanten trekken. ,,Wij moeten zelfs vechten om te voorkomen dat de kerkelijke klanten naar de drukkerij om de hoek gaan'', zegt Van Vught.

De missionarissen van Steijl hebben overigens nog andere wegen om geld voor de missie te verdienen. Zo boekte de in Duitsland gevestigde Steyler Bank vorig jaar een winst van ruim 3,5 miljoen gulden. ,,Andere congregaties doen dat via een bierbrouwerij'', stelt Hohmann zakelijk vast. De kolossale diepdrukmachines wachten intussen op verscheping naar Libanon. Van Vught heeft de koper aangeraden ze zelf uit elkaar te komen schroeven. De machines zijn al een keer eerder het land uitgebracht, in de oorlog, naar Tsjechië. Daar hebben ze overigens nooit gewerkt, omdat de broeders kleine vitale onderdelen verwijderd hadden.

,,Mijn enige zorg is dat het bedrijf weer gezond wordt'', zegt broeder Hohmann. Want hem gaat het om de missie. De congregatie telt tegenwoordig ruim tienduizend leden, die in 70 landen actief zijn.

Mocht broeder Hohmann er niet in slagen de drukkerij vóór het jaar 2004 winstgevend te maken, dan zal ook hij wellicht vertrekken. ,,Het liefst zou ik naar Afrika gaan, om waterputten te slaan. Eigenlijk ben ik ingenieur.''

    • Jacques de Groot