Bush is in Senaat meerderheid kwijt

President Bush heeft zijn Republikeinse meerderheid in de Senaat verloren. Senator James Jeffords uit Vermont is uit de partij gestapt. De machtsbalans in de Senaat is doorgeslagen naar de Democraten.

De senator kondigde in een bewogen toespraak in Burlington, Vermont, aan dat hij niet langer kon leven binnen de partij die onder Bush ,,dramatisch'' van karakter was veranderd. Jeffords was het niet eens met de ideeën van Bush op het gebied van abortus, rechterlijke macht, energie- en milieubeleid, onderwijs, het plan om een antiraketschild te bouwen en de belastingverlaging. Jeffords zei dat hij president Bush had beloofd dat hij diens plan voor belastingverlaging niet in de weg zou staan. De Senaat stemde woensdag, ondanks verzet van de meeste Democraten, met 62 tegen 38 voor een verlaging van 1.300 miljard dollar over elf jaar. Het Huis van Afgevaardigden aanvaardde eerder Bush' voorstel om de belastingen met 1.600 miljard te verlagen. Beide huizen van het Congres zoeken daarover nu een compromis; president Bush hoopt de wet dezer dagen te tekenen.

Jeffords gaat na ondertekening van de belastingwet, maar in ieder geval vanaf 5 juni als `onafhankelijke' door het leven. Hij zal de Democraten volgen als het over procedures gaat. Als hij met onmiddellijke ingang uit de Republikeinse partij was gestapt, hadden de Democraten het bereiken van een compromis tussen Senaat en Huis over de belastingverlaging aanzienlijk kunnen vertragen. Dat is nu onwaarschijnlijk. Voor Bush is de belastingverlaging een grote overwinning, maar het verlies van de meerderheid in de Senaat een streep door de rekening. Doorvoering van het radicale politieke programma van de nieuwe regering was afhankelijk van overwicht in beide huizen van het Congres.

Nu Jeffords de partij heeft verlaten is de 50-50-verhouding tussen Republikeinen en Democraten in de Senaat verloren gegaan. De Democraten zijn de grootste groep geworden. Daarmee verwerven zij het recht de gang van zaken in de Senaat te bepalen en alle commissievoorzitterschappen op te eisen. De Democraat Tom Daschle, de aanstaande meerderheidsleider in de Senaat, zei dat compromissen meer dan ooit nodig zijn.

Een Democratische meerderheid in de Senaat kan president Bush dwingen bij rechtersbenoemingen meer gematigde kandidaten voor te dragen dan zijn adviseurs voorstellen. Dat is vooral van belang bij de vervulling van vacatures in het Supreme Court, het hoogste gerechtshof, dat beslissingen neemt die cruciaal zijn voor de binnenlandse verhoudingen. Ook op onderwerpen als belastingen, sociale zekerheid en onderwijs kunnen Democraten de Senaat in een andere richting dwingen.

ANALYSE: pagina 5

HOOFDARTIKEL: pagina 9