Boeren, banken en baggeraars

Hoe wordt de polder drooggelegd? Veel pompen en baggeren. En als het aan HBG ligt bij voorkeur met de sleephopperzuigers van het bouw- en baggerconcern.

De belangrijkste hoeder van het poldermodel verlaat nu de Hollandsche Beton Groep. Herman Wijffels, voormalig agrobankier en voorzitter van de Sociaal Economische Raad – de belangrijkste plek waar werkgevers, werknemers en overheid hun tegengestelde belangen verenigen – legt na twintig jaar zijn commissariaat bij HBG neer.

Aandeelhouders zullen er weinig om rouwen. Zij hopen eindelijk meer inspraak te krijgen. De HBG-beleggers zijn ontstemd: al jaren vangen zij de klappen op voor missers die in Rijswijk worden gemaakt. Bij belangrijke besluiten zijn de eigenaren stelselmatig buitenspel gezet.

Vooral de overname van het Duitse Wayss & Freitag heeft kwaad bloed gezet. In 1997 tilde de acquisitie de omzet boven de 10 miljard gulden. HBG was daarmee definitief het grootste bouwconcern van Nederland. De rendementen waren ook baanbrekend. De afgelopen vier jaar heeft het Duitse avontuur meer dan 1 miljard gulden aan verliezen gebracht. En een bestendig dalende beurskoers.

Op cruciale momenten is de aandeelhouder kundig de mond gesnoerd. Een poging van concurrent Boskalis om HBG vorig jaar over te nemen, werd door het HBG-bestuur als vijandig beschouwd. De `onafhankelijke' Stichting HBG, waarin commissaris Herman Wijffels zetelt, legde effectief een beschermingswal aan. De helft van de zeggenschap verhuisde naar de stichting.

Inmiddels heeft de markt geen cent meer over voor de bouwactiviteiten van HBG. Een nieuw bod van concurrent Boskalis, ditmaal op HBG's baggerdochter, toont dat aan. De bieder is bereid 1,25 miljard gulden te betalen voor de baggeractiviteiten. Bagger levert slechts 8 procent van HBG's omzet. Op het Damrak is het gehele concern, inclusief 92 procent bouwomzet, eveneens 1,25 miljard waard.

De zakenbankiers van ABN Amro betwisten die situatie. Op Koninginnedag gaf de bank een advies aan zijn beleggende klanten. Strekking: bagger is eigenlijk 900 miljoen gulden waard en bouw 1 miljard gulden. Kopen dat aandeel!

Vraag is hoe moeilijk die inschatting was. ABN Amro is niet alleen adviseur van beleggers, maar ook van HBG. De bank, die zweert bij het Angelsaksische model van aandeelhouderswaarde, moet nu de tegengestelde belangen van onderneming en belegger verenigen. De bank wordt in een polderrol gedrukt. Nu kijken of ze het droog houdt.