Bayern triomfeert in dramatische slotakte

De finale van de Champions League was een wedstrijd zonder kwaliteitsvoetbal. De emoties vergoedden veel. Slechts een enkeling hield het hoofd koel, zoals de fenomenale doelman Kahn, de bescheiden trainer Hitzfeld en de excellerende arbiter Jol.

Wat de belangrijkste wedstrijd van het jaar aan kwalitatief voetbal miste, werd ruimschoots goedgemaakt door de spanning en de emoties in de slotfase. Spelers, trainers en toeschouwers verloren woensdagavond tijdens de apotheose van de Champions League-finale hun verstand. Op eerbiedige afstand van de Scala van Milaan werd in het Giuseppe Meazza-stadion een theaterstuk opgevoerd met de allure van een opera.

Naast het doel aan de voet van de tribune die werd bevolkt door tienduizenden euforische aanhangers van Bayern München, lag doelman Cañizares van Valencia minutenlang te huilen. Om hem heen dansten de spelers van Bayern rond hun doelman Kahn, die zojuist de beslissende strafschop van Pellegrino had gestopt. Terwijl niemand van zijn medespelers zich om de ontroostbare Cañizares bekommerde, boog Kahn zich als eerste over zijn collega-doelman.

Wie durft nog te klagen over gebrek aan goed voetbal, wanneer hij Cañizares heeft zien opstaan, hem langs de springende Bayern-spelers heeft zien strompelen en hem vlak achter zijn trainer Cúper heeft zien neervallen om weer in huilen uit te barsten. Cúper, die hem – en zijn spelers – geen blik waardig gunde en daar maar stond te zwijgen, nadenkend over zijn eigen fouten en zijn eigen toekomst bij Barcelona of Inter Milaan. De flamboyante doelman Cañizares en de introverte Cúper – twee mensen die ieder op hun eigen wijze hun nederlaag der nederlagen verwerkten.

Cúper, aanbeden om zijn strategische vondsten en verguisd om zijn gebrek aan creativiteit en durf, moet zich de grote verliezer van de L'Opera del Calcio – zoals de finale was geafficheerd – voelen. Voor de derde keer in successie was hij de verliezende coach in een Europese bekerfinale: eerst met Mallorca in de Europa Cup 2, vervolgens twee keer in de finale van de Champions League. Zijn grootste nederlaag als coach en als mens leed hij aan de zijlijn toen Pellegrino de aanloop nam voor de zevende strafschop. Zowel Bayern als Valencia had al twee strafschoppen gemist. Cúper draaide zich om, zag niet dat Kahn het schot van Pellegrino keerde, gooide kwaad zijn flesje water weg en stak een sigaret op. Een coach die zijn spelers op het belangrijkste moment van hun leven zo aan hun lot overlaat, heeft van zichzelf verloren.

Zijn losers act was voorafgegaan door een ongekend staaltje theater. Als een regisseur die geen enkel vertrouwen heeft in zijn acteurs, had hij 120 minuten lang staan zwaaien en schreeuwen, zonder effect. Valencia speelde zo verkrampt dat menigeen zich afvroeg hoe het toch kon dat deze ploeg twee keer de finale van de Champions League had bereikt.

Slechts drie acteurs in deze finale leken niet overmand door spanning en emotie. Oliver Kahn, de fenomenale doelman van Bayern, Ottmar Hitzfeld, de Bayern-coach die voor de tweede keer de Champions League won (in 1997 voor het eerst met Borussia Dortmund), en Dick Jol, de Nederlandse scheidsrechter die zich in de overweldigende ambiance in zijn element voelde. Al na twee minuten aarzelde hij niet om in een moeilijk waarneembare situatie een handsbal van Bayern-verdediger Andersson te bestraffen met een strafschop.

Vier minuten later was er ook geen twijfel toen hij Bayern-aanvoerder Effenberg in het strafschopgebied over het uitgestoken been van Angloma zag vallen. En vijf minuten na rust wist hij meteen dat de tik met de hand van Valencia-verdediger Carboni – overigens na een duw van Bayernspits Jancker – een strafschop waard was. Misschien had hij Bayern nog een strafschop moeten geven, in de verlenging toen Carboni de bal ongelukkig tegen zijn hand kreeg.

Maar het was indrukwekkend hoe hij met veel bravoure de spelers duidelijk maakte dat hij de baas was. In Milaan werd duidelijk onder welke druk scheidsrechters soms staan. En Jol liet zien hoe belangrijk het dan is dat een scheidsrechter psychisch sterk moet zijn.

Dan Hitzfeld, aan zijn getormenteerde gezicht te zien geen levensgenieter, maar wèl succesvol. Altijd bescheiden, altijd realistisch, zelden overspannen, een gentleman tot in den dood. Vijf Duitse titels, twee keer met Borussia Dortmund, drie keer in successie met Bayern, twee keer de Champions League met Borussia en Dortmund. Hitzfeld straalt Deutsche Gründlichkeit uit, zowel de organisatie van de club als de speelwijze van het eerste elftal is degelijk.

Enkelingen zoals doelman Kahn en aanvoerder Effenberg stijgen uit boven de grauwheid van de middelmaat. Effenberg speelde woensdag niet zijn beste wedstrijd, maar was de enige speler die overzicht bewaarde. Kahn bewees weer ontegenzeggelijk de beste doelman ter wereld te zijn. Zijn beleving en zijn concentratie zijn zeldzaam. Geen wonder dat hij drie strafschoppen stopte. Met winnaars als Effenberg en Kahn heeft Bayern meer recht op de Champions-Leaguebeker dan Valencia, waarbij zelfs Mendieta onder zijn niveau speelde.

Zinnenprikkelende artiesten werden in Milaan gemist, net als vorige week in de spectaculaire finale van de UEFA-Cup. Maar de spanning, de emotie en de apotheose van de strafschoppenserie voor 70.000 naar drama verlangende toeschouwers vergoedden veel. Mocht de directie van de Scala van Milaan nog een tenor zoeken die het leven moe is, dan heeft ze hem woensdagavond gezien in Hector Cúper, een man die nu zeker weet dat voetbal geen manier van leven is, maar een manier van sterven.