Sterrencoaches zonder grootspraak

De finale van de Champions League wordt `de finale van de coaches'. De succesvolste coaches van Europa trekken vanavond in Milaan met hun pionnen tegen elkaar ten strijde. Ottmar Hitzfeld van Bayern München en Hector Cúper van Valencia zijn coaches die techniek in dienst stellen van tactiek.

Ottmar Hitzfeld, de 52-jarige coach van Bayern München, en Hector Cúper, de 45-jarige coach van Valencia, staan bekend als strategen. Het zijn coaches bij wie discipline in hoog aanzien staat. Ze zijn psychologisch geschoold en kunnen zich daarom verdiepen in menselijke drijfveren. Daarnaast vermijden ze de grootspraak en het hautaine gedrag waarmee menig voetbalcoach zich verheft boven mensen die het niet tot voetbalcoach hebben geschopt.

Bovenal zijn de Duitser en de Argentijn succesvolle coaches. Hitzfeld staat voor de derde keer in de finale van de Champions League. Eén keer won hij met Borussia Dortmund in 1997, één keer verloor hij met Bayern in '99. Voorts was hij met Grasshopper Zürich tweemaal Zwitsers kampioen en won hij driemaal de Zwitserse beker. Hij was met Borussia tweemaal en met Bayern driemaal in successie Duits kampioen.

Cúper won in Argentinië met Atlético Lanus de Zuid-Amerikaanse beker, in Spanje met Mallorca de Spaanse beker en de Super Cup, en hij bereikte de UEFA-Cupfinale, die Mallorca verloor. Met Valencia staat hij voor de tweede keer in successie in de finale van de Champions League.

Meer nog dan Cúper is Hitzfeld de coach van degelijk voetbal. De Duitser die als speler vooral in Zwitserland actief was en het slechts tot een uitverkiezing in het Duitse amateurelftal bracht, beschikt over het vermogen om minder getalenteerde voetballers beter te laten spelen en om uitzonderlijk getalenteerde voetballers te overtuigen van hun kwaliteiten en hun verantwoordelijkheid. Hitzfeld is geen coach die zijn ervaring overbrengt op spelers, hij is hun raadsman, adviseur en leermeester – een echte coach.

Hetzelfde geldt voor een groot deel ook voor Cúper. Als speler was hij geen hoogvlieger, hoewel hij acht keer voor de Argentijnse nationale ploeg uitkwam. Cúper speelde bij middelmatige clubs als Ferrocarril Oeste en Huracán als een verdedigende middenvelder. Hij was de man die het spel van zijn elftal controleerde. Als coach in Spanje maakte hij van het pas naar de hoogste klasse gepromoveerde Real Mallorca een topteam zonder stervoetballers. Nog altijd staan de confrontaties met Mallorca in het geheugen gegrift van de Barcelona-fans, toen Louis van Gaal er nog coach was. Cúper en zijn ploeg Mallorca vernederden de sterren van Barcelona en stercoach Van Gaal. Vervolgens smeedde hij van het zwalkende Valencia een ploeg die zonder opsmuk de top van Europa bereikte.

Cúper staat nu in de belangstelling van Barcelona. Na de finale zal de strenge Argentijn voor wie voetbal meer dan sport is, een besluit nemen over zijn toekomst als coach. Volgens vice-voorzitter Jose Martinez Rovira van Barcelona heeft hij echter al een voorcontract getekend. Ook Inter Milaan wil hem graag als opvolger van de niet succesvolle ex-international Marco Tardelli. Mocht Cúper voor Barcelona kiezen, dan zullen de spelers van de Catalaanse kampioen hun borst nat kunnen maken. Want Cúper duldt zelfs geen glimlach als daar geen reden toe is. Wie een fout maakt, wordt vervangen. Wie even een afspraak vergeet, moet boeten. Cúper eist discipline.

Hitzfeld mag dan Duitser zijn, over Pünktlichkeit en Gründlichkeit valt te discussiëren. Zo heeft hij bij Borussia Dortmund en sinds 1998 bij Bayern München al zijn spelers ervan weten te overtuigen dat zij tot de uitverkorenen behoren die de voetballiefhebbers aanbidden. Wie Andy Möller bij Borussia, en Mehmeth Scholl en Stefan Effenberg bij Bayern heeft kunnen temmen, is een goede coach. Wanneer Brazilianen, zoals Giovane Elber en Paulo Sergio, aan de vooravond van de Champions League-finale door Milaan willen wandelen, laat hij dat toe. Want, zegt hij, bij Bayern speelt een Bosniër, een Ghanees, een Paraguayaan, een Canadees, een Fransman, een Braziliaan, een Noord-Duitser en een Zuid-Duitser – allemaal mensen met hun eigen manier van leven.

Zowel Hitzfeld als Cúper is geen avonturier. Dat waren ze niet als voetballer, dat zijn ze niet als coach. Ze stellen voetballers op met een naar perfectie neigende baltechniek, die de waarde van tactiek onderkennen en zich niet te buiten gaan aan onbezonnen acties. Beide coaches beschikken over spelers die het spel kunnen sturen: Mendieta en Baraja bij Valencia, Effenberg als de absolute leider in het veld van Bayern en doelman Kahn als de inspirator. Eigenlijk beschikken beide coaches over een mélange van spelers: agressieve spelers, koelbloedige spelers, hardlopers, technici, doelpuntenmakers en winnaars.

Van Bayern en Valencia hoeft men geen spectaculaire finale te verwachten zoals die vorige week door Liverpool en Alavés werd gespeeld. Hitzfeld en Cúper zullen nooit hardop zeggen dat ze met plaatsvervangende schaamte het foutenfestijn in Kopenhagen hebben gevolgd. Zulke slechte verdedigers, zulke onrustige keepers, zoveel onbeholpen aanvallers dat is geen topvoetbal. Dan toch liever de tactische geschoolde en technisch vaardige spelers van Bayern en Valencia.

De aanhangers van opportunisme dreigen in het Giuseppe Meazza-stadion een slechte avond te hebben. De fijnproevers, als het niet die van tactisch vernuft zijn dan toch zeker die van balvaardige voetballers, zitten nu al in spanning. Al is het alleen maar om Effenberg en Mendieta, de belangrijkste pionnen van Hitzfeld en Cúper, te zien strijden om de eer van Europa's beste. Effenberg weet het al, mompelde hij gisteren: Bayern wint. En een winnaar heeft altijd gelijk.