Sales force bevecht scepsis

Nederland is een groei- markt voor supplemen- ten, want de vergrijzing levert een grote doel- groep op. Bovendien: wie niet koken wil, moet slikken.

SPORTERS, ZWANGERE VROUWEN, ouderen en kinderen – bijna iedereen kan wel wat extra vitaminen, mineralen of kruiden gebruiken. En als ze niet onmiddellijk nodig zijn, dan kunnen ze dienen ter preventie van toekomstige kwalen. Althans, dat zeggen de fabrikanten van voedingssupplementen. Bang voor botontkalking? Neem dan op jonge leeftijd al extra calcium en vitamine D. Zwaar gesport of bevreesd voor verminderde weerstand? Dan is er altijd extra vitamine C en E.

Voedingssupplementen zijn booming business. De theorie over de vraag is eenvoudig: Nederlanders besteden steeds minder tijd in de keuken – gemiddeld twintig minuten per dag – en hechten toch waarde aan een goede gezondheid. De vitaminen, mineralen en ijzer die ze vanzelf binnenkregen met traditionele aardappels-groenten-vlees maaltijden, kunnen ze nu in de vorm van pillen tot zich nemen. Bovendien vergrijst de bevolking in West-Europese landen de komende jaren in hoog tempo. Juist ouderen, zo geloven de fabrikanten van voedingssupplementen, maken zich druk om hun gezondheid.

In de Verenigde Staten besteden consumenten elk jaar 25 miljard gulden aan voedings- en afslanksupplementen. En Nederlandse bedrijven volgen graag Amerikaanse voorbeelden. Vandaar dat Nederlandse consumenten vaak een paar jaar later varianten van Amerikaanse producten voorgeschoteld krijgen. Het afgelopen jaar besteedden Nederlanders al zo'n 770 miljoen gulden aan extra vitaminen en kruiden als echinacea. Numico, dat deze markt in één klap wil bestormen, verwacht dat dat bedrag elk jaar met 10 procent groeit.

De reden voor het Zoetermeerse concern Numico om zich te storten op voedingssupplementen is opportunistisch. Het bedrijf is groot geworden met babyvoeding (Nutricia) maar het aantal kinderen dat de komende decennia wordt geboren neemt af. Ouderen komen er des te meer. In 2000 was 13 procent van de bevolking boven de 65 jaar, in 2020 is naar verwachting 18 procent dat.

Binnen een paar jaar heeft bestuursvoorzitter H. van der Wielen de koers verlegd. Hij kocht in 1999 de Amerikaanse gezondheidswinkelketen GNC voor vijf miljard gulden en vorig jaar de supplementenproducent Rexall Sundown voor 4,2 miljard gulden. Tegelijkertijd verkocht Numico de merken (en fabrieken) Chocomel en Fristi. Inmiddels komt 52 procent van Numico's jaaromzet (4,2 miljard euro) uit de Verenigde Staten en 55 procent van de omzet uit voedingssupplementen.

Dit jaar heeft Numico twaalf Amerikaanse supplementen geïntroduceerd in Nederland die te krijgen zijn bij apotheken en drogisterijen. Ze zijn bedoeld voor specifieke groepen: vrouwen die vrezen voor botontkalking, mannen die bang zijn voor prostaatkanker of hartklachten. Over een paar maanden komen ook eenvoudige vitaminepillen van Numico in de supermarkt, naast de bekende kruiden- en vitaminepillen van andere merken als A. Vogel (Echinaforce, `Bij onvoldoende weerstand en griep'), Previte (E-200, `Heeft een gunstige werking op hart en bloedvaten') en Bional (Magnesium, `Evenwichtig in stress-situaties').

Hoe brengt Numico deze producten aan de man? Om te beginnen moet het bedrijf in Nederland nogal wat scepsis overwinnen. Bij consumenten, diëtisten en artsen. Onafhankelijke organisaties zoals het Voedingscentrum en de Consumentenbond zeggen immers dat supplementen overbodig zijn, mits de consument gevarieerd eet. Van televisiereclame moet Numico het niet hebben, zegt Klaas de Jong, hoofd Corporate Affairs bij Numico. ,,Voorlichting via artikelen over voeding is veel belangrijker. Dat is de beste reclame. Er wordt veel over geschreven omdat het mensen interesseert.'' Numico is deze methode gewend omdat het bedrijf ook geen massareclame maakt voor babyvoeding. Want borstvoeding is beter voor de weerstand van het kind dan flessenvoeding.

Om artsen te overtuigen heeft Numico een `Medical Sales Force'. Een team vertegenwoordigers dat consultatiebureaus, huisartsen en apotheken afreist. ,,De medici krijgen een heel dossier over elk nieuw product dat we op de markt brengen'', zegt De Jong. ,,We hopen dat zij vervolgens patiënten adviseren om die supplementen te slikken.''

Erg enthousiast zijn de Nederlandse artsen nog niet. Huisarts J. van Binsbergen, die volgens het Genootschap van Huisartsen expert is op dit gebied, zegt: ,,Gezonde mensen zou ik niet adviseren extra vitaminen of mineralen te slikken. Het is nog niet aangetoond dat ze effect hebben en het is ook nog niet bewezen dat ze ónschadelijk zijn. Men denkt wel eens: `baat het niet dan schaadt het niet, je plast het wel weer uit'. Maar die gedachte is niet terecht want je weet niet wat het lichaam doet met al die extra vitaminen.'' Van Binsbergen raadt het alleen ouderen die erg weinig eten of chronisch zieken aan om hun tekort aan bepaalde vitaminen aan te vullen met pillen.

Het veel grotere Nederlandse voedingsbedrijf Unilever (Unox, Calvé, Cup-a-Soup) heeft zich niet bekeerd tot supplementen. Wel introduceert Unilever `functional foods', zoals `Becel Pro activ' margarine vorig jaar. Die margarine verlaagt daadwerkelijk het cholesterolgehalte, mits de consument elke dag vier sneetjes brood ermee smeert. `Functional foods' vervangen normaal eten niet maar voegen er iets aan toe. In `Becel Pro activ' bijvoorbeeld zit een nieuwe ingrediënt plantensterol. Om een ton plantensterol te maken, is 2.500 ton plantaardige olie nodig. Een groot verschil met de supplementen van Numico is dat Unilever voor Becel Pro Activ een kostbaar bewijsvoeringsproces heeft doorlopen, dat 2,5 jaar duurde. Anders had het bedrijf geen toestemming gekregen van Brussel om er reclame voor te maken.

De buitenwereld heeft zich tot nu toe kritisch opgesteld tegenover de supplementen van Numico. Zo diende de Vereniging Tegen Kwakzalverij in januari een klacht in over de `gezondheidsclaims' van de twaalf nieuwe Numico-supplementen bij de Reclame Code Commissie en het Nederlands Huisartsen Genootschap. Belangrijker nog zijn de verkoopcijfers in de Verenigde Staten die dit jaar zullen tegenvallen. Dat heeft ertoe geleid dat de waarde van Numico op de effectenbeurs de afgelopen zes maanden is gedaald met 30 procent.

    • Frederiek Weeda