Kitano voor beginners

De eerste overwegend Engelstalige film van Takeshi Kitano mag dan een Japans-Britse coproductie zijn, locatie (Los Angeles) en scenario maken duidelijk dat Brother vooral bedoeld is als wederzijdse kennismaking met Hollywood.

Net als in de eerste `Amerikaanse' films van zijn Chinese collega's Jackie Chan en Chow Yun-fat gaat de film over de wederwaardigheden van een Aziaat die zijn eerste bezoek brengt aan de Verenigde Staten en de overeenkomsten en verschillen ontdekt tussen de criminele subculturen in beide continenten. De Japanse superster en als kunstzinnig regisseur internationaal hoog gewaardeerde Kitano doet echter weinig concessies aan de smaak van Hollywood. Met uitzondering van de epiloog, waarin de enige overlevende van alle gewelddadige confrontaties de horizon tegemoet rijdt met een tas vol geld, is Brother een echte Japanse yakuza-film. De zorgvuldig gechoreografeerde kogelregens, het cynische machtsspel tussen rivaliserende facties en de bloedige erecode die mannen aan elkaar verbindt zouden net zo goed uit een maffia-film afkomstig kunnen zijn, maar de doem die over dit alles hangt en de verlichte onverstoorbaarheid waarmee Kitano zijn naderende einde onder ogen ziet, als hij een stap te ver is gegaan, herinneren direct aan zijn eerdere werk als Sonatine en Kid's Return. Sindsdien maakte hij ook films, zoals Hana-bi en vooral Kikujiro, waarin de wetten van het yakuza-genre ondergeschikt zijn aan een meer universele visie op het menselijk tekort. Daarvan is in Brother weinig overgebleven: het is een goed gemaakte, tamelijk monotone stijloefening die een nieuw potentieel publiek introduceert tot de harde kern van Kitano's thematiek en stijl. Opvallend is wel dat Kitano, zoals Jim Jarmusch dat ook al deed in Ghost Dog; The Way of the Samurai, verwantschap ziet tussen de traditionele Japanse cultuur en de Afro-Amerikaanse opvattingen over eer en respect. De titel Brother verwijst niet alleen naar het feit dat Kitano's personage, op de vlucht uit Tokyo, op zoek gaat naar zijn halfbroer aan de Amerikaanse westkust, maar vooral naar de onverwachte zielsverwantschap met een zwart kruimeldiefje (Omar Epps), dat in een van de eerste scènes een mes over zijn gezicht krijgt van Kitano. De rok is voor de verandering nader dan het hemd, want om niet helemaal duidelijke redenen voelt de laconieke yakuza zich meer bloedbroeder van Epps dan van zijn veramerikaanste verwant.

Brother kan misschien bij het Amerikaanse niet-arthouse-publiek dienst doen als een nuttige cursus Kitano-voor-beginners, wie hem al iets langer volgt, wordt toch licht teleurgesteld. Het is een herhaling van zetten, en bovendien voelt de vertaling van de wereld van Sonatine naar het lege, door allerlei etnische groepen geclaimde misdaadlandschap van Los Angeles niet helemaal overtuigend aan.

Brother. Regie: Takeshi Kitano. Met: Takeshi Kitano, Omar Epps, Claude Maki, Masaya Kato, Susumu Terajima, Ren Osugi, James Shigeta. In: Filmmuseum, Amsterdam; Lantaren/Venster, Rotterdam; Haags Filmhuis, Den Haag; Plaza Futura, Eindhoven; Lux, Nijmegen.