In Kroatië heeft Tudjmans partij de wind in de zeilen

De HDZ, de partij van wijlen Franjo Tudjman, leek een half jaar geleden nog op sterven na dood. Ze kwam bij de lokale verkiezingen van zondag echter sterk terug.

Het Kroatisch ongenoegen heeft een naam gekregen: HDZ. De afkorting staat voor de Kroatische Democratische Gemeenschap, de partij van wijlen president Franjo Tudjman. Bij de parlementsverkiezingen begin vorig jaar leed de partij een forse nederlaag, maar bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen weekeinde maakte ze haar comeback.

Een enthousiast leider van de HDZ, Ivo Šanader, kon zijn geluk nauwelijks op. ,,We hebben het vertrouwen van de kiezers herwonnen. De HDZ is terug als serieus alternatief voor de regeringscoalitie.'' De leden van de gematigde en pro-Westerse coalitie moesten hem, tandenknarsend, gelijk geven. De sociaal-democratische premier, Ivica Racan, noemde een sterke HDZ-oppositie `een goede uitdaging'.

In vijftien van de 21 regio's eindigden de nationalisten van de HDZ op de eerste plaats. Hoogstwaarschijnlijk krijgen de hardliners slechts vijf regio's echt in handen, omdat in de andere de gematigde partijen met een coalitie een meerderheid kunnen krijgen. Premier Racan riep de partijen uit de regeringscoalitie op de handen ineen te slaan in de diverse gemeenten. Een aantal partijen had op eigen kracht aan de lokale verkiezingen meegedaan, om na zestien maanden regeren in een blok eens hun eigen populariteit te testen. Het resultaat kon hen niet verblijden. De belangrijkste bondgenoot van de premier, de sociaal-liberaal Drazen Budiša, scoorde slecht tot zeer slecht.

De HDZ zal dus grotendeels buiten de deur worden gehouden, maar de gematigde regering kan de grote steun in het land voor de partij, rond een kwart van alle stemmen, niet negeren. Natuurlijk deden de hardliners het goed in de voormalige frontlinies, waar sinds het einde van de oorlog veel Kroatische vluchtelingen in de huizen van verdreven Serviërs wonen. Vluchtelingen stemmen vaak conservatief. Maar ook in de hoofdstad Zagreb, waar een kwart van de ruim vier miljoen inwoners van Kroatië woont, kwam de partij op de tweede plaats.

Het tekent het ongenoegen bij de Kroaten over de regering van Ivica Racan: de economische hervormingen doen pijn, vooral bij gepensioneerden en ambtenaren. Bovendien zit ruim 23 procent van de beroepsbevolking zonder werk, stijgen de prijzen en blijven de lonen achter. ,,Ik deel het ongenoegen van het volk over de hervormingen'', erkende Racan zondag.

De nationalisten hebben ook garen gesponnen bij de omstreden arrestatie van generaal Mirko Norac. De 34-jarige generaal, die inmiddels is gepensioneerd, is in de ogen van vele Kroaten een oorlogsheld. De autoriteiten willen hem terecht laten staan voor oorlogsmisdaden. Norac sloeg op de vlucht, maar gaf zich uiteindelijk toch aan. Zowel voor als na zijn `arrestatie' kwam het tot grote protestdemonstraties in het land, met name in de havenplaats Split, een bolwerk van de nationalisten.

De samenwerking met het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag – bijvoorbeeld bij het opgraven van Servische slachtoffers van oorlogsmisdaden door Kroaten – is een andere doorn in het Kroatische oog. Veel Kroaten snappen de samenwerking van hun regering met het tribunaal niet; de Kroaten hebben zich toch alleen maar verdedigd tegen de Servische agressor? Zíj hebben in Den Haag dus niets te zoeken. De HDZ heeft zich dat geluid opnieuw eigen gemaakt, en dat spreekt velen in Kroatië nog altijd aan, zeker diegenen die niet profiteren van de economische hervormingen.