Anne Frank in eerlijke Disney-verfilming

`Het dagboek' mocht niet gebruikt worden voor de nieuwe televisiefilm over Anne Frank, die de afgelopen dagen voor het eerst op de Amerikaanse tv getoond werd. En Praag figureert als Amsterdam.

Het blijft moeilijk om naar Anne Frank te kijken als een gewone film. Het verhaal is eerder verfilmd, is op Broadway gespeeld en houdt in de boekhandel als bestseller de bijbel bij. En toch, het went niet echt op een Amerikaans tv-toestel.

ABC kondigde zijn vier uur durende, tweedelige serie Anne Frank met niet geringe trots aan. Als teken van begrip en toewijding werd het laatste uur zelfs zonder reclame beloofd – het moederbedrijf Disney gunt ABC het imago van een serieus netwerk. Dat gebaar was wel nodig, bleek de afgelopen twee dagen: het reclameblok direct volgend op het verraad van de Franks in het Achterhuis begon met een anti-depressiemiddel.

Twee vragen lopen door elkaar: is het een goede film, en is het een geloofwaardige verfilming van Anne Franks levensverhaal? Wie de hoepla van de huidlotions, aan huis bezorgde pizza's en de K-mart-zwembadjes weet te vergeten, kijkt naar gewone mensen die beland zijn in de gruwelijkste periode uit de voorbije eeuw. Het is een nette film, zonder al te veel opsmuk, met de zichtbare ambitie recht te doen aan de weerloze hoofdpersonen.

Artistiek en technisch is het geen bijzonder goede film. Het scenario is niet geraffineerd, te veel scènes zijn onhandig opgezet en uitgewerkt. Veel bijrollen zijn zwak bezet, met een onnavolgbare inzet van Nederlandse en Duitse accenten, terwijl de hoofdrolspelers Engels of Amerikaans zijn.

Alles en iedereen hannest een beetje halfhistorisch door Praag (want daar is het Amsterdam van ABC gefilmd). Maar dan komen Ben Kingsley (Otto Frank, eerder in Gandhi, Schindler's list), de 14-jarige Hannah Taylor Gordon (Anne), Lili Taylor (Miep Gies, I shot Andy Warhol) of Brenda Blethyn (Secrets and Lies) aan zet en opeens leeft de film op.

Daardoor zijn de spanningen tussen de op één zolder ondergedoken volwassenen en pubers bij vlagen onderhoudend en geloofwaardig. De arrestatie en vooral het `ernstige' deel in de kampen, alles waar het dagboek van Anne niet meer aan toekomt, missen die acteurskansen. De massascènes ontaarden in amateurtoneel en gaandeweg in een schimmig geschminkt soort kamp-kabuki. De symboliek langs het prikkeldraad is goed bedoeld, maar ontoereikend om ook maar iets van de werkelijke onmenselijkheid duidelijk te maken. Wat zich wreekt bij deze toch tamelijk ambitieus opgezette verfilming is dat de Amerikaanse filmindustrie gedreven is door de productie-doelen. Ook Anne Frank is geen auteursfilm en geen regisseursfilm. Robert Dornhelm, die voor de regie tekent, heeft persoonlijke betrokkenheid bij het onderwerp, verzekert ABC, maar weinig greep op de film.

En komt Anne tot haar recht? Men zag zich genoodzaakt in de aftiteling te vermelden dat geen woord uit het dagboek van Anne Frank werd gebruikt. De Anne Frank stichting had geen toestemming gegeven voor gebruik van het dagboek, dus men baseerde zich op de journalistieke Anne Frank-biografie van Melissa Müller. Miep Gies, David Barnouw en Cor Suijk (die de vijf ontbrekende pagina's uit het dagboek bezat) worden als `adviseurs' genoemd. De intenties waren zeker serieus, Hannah Taylor Gordon en Ben Kingsley geven Anne en Otto Frank zoveel warmte, nuance en wijdere betekenis dat zij wel recht moeten doen aan hun oorspronkelijke naamgevers. Zij zetten een vader-dochter-portret neer dat het verdient filmgeschiedenis te schrijven. Zaterdag gaat in de Verenigde Staten Pearl Harbor in première, de nieuwste kraker van het Disney-team dat Armageddon maakte. Dan gaat het weer om Amerika's eigen oorlog. Daar heeft Hollywood altijd een vaste hand in.