Zuiver water in een zee vol olie

Van de Kazachstaanse overheid mag geen druppel afvalwater van het nieuwe booreiland in de Kaspische Zee worden geloosd. Een bedrijf uit Wageningen levert de waterzuiveringsinstallatie.

Alle onderdelen van de waterzuiveringsinstallatie moeten begin oktober klaar staan om met vrachtauto's in een drie weken durende reis naar de Kaspische Zee te worden vervoerd. En dan moet de installatie vóór de winter begint op het nieuwe booreiland van energieconsortium OKIOC worden afgeleverd want bij temperaturen van min 40 graden kan er niet worden gebouwd. Dan loopt de oliewinning een half jaar vertraging op.

Het Wageningse bedrijf Triqua sleepte de opdracht binnen om een waterzuiveringsinstallatie te bouwen voor het eerste van 26 booreilanden van OKIOC in de Kaspische Zee. De concurrentie bestond uit grote Italiaanse en Amerikaanse spelers uit de sector. Het bedrijf, dat net buiten het centrum van Wageningen ligt, vierde vorige week zijn vijfjarig bestaan.

De installatie is van essentieel belang voor het eiland want van de Kazachstaanse overheid mag geen druppel afvalwater in de Kaspische Zee terechtkomen. Daardoor zou het leefgebied van de steur worden vervuild. Dat zou de kaviaarproductie in gevaar kunnen brengen die van groot economisch belang is voor de regio. Mocht er wel vervuild water in de zee terechtkomen, dan wordt de olieproductie stilgelegd.

De olie- en gaswinning in de Kaspische Zee door West-Europa en de VS moet op termijn kunnen concurreren met de machtspositie van het Midden-Oosten en Rusland op de oliemarkt, zo werd onlangs duidelijk op een seminar van de Nederlandse organisatie van olie- en gasproducenten. Er staat dus veel op het spel. Vanwege het belang van waterzuivering voor de voortgang van de olieproductie worden voor elk onderdeel van de installatie één of twee reserveonderdelen op het eiland opgeslagen. ,,Anders moeten we alles per vliegtuig aanleveren want voor de meeste onderdelen zitten geen leveranciers in Kazachstan'', zegt Guido Roncken, die samen met Lex van Dijk de directie vormt.

Op 3 mei werd bekend dat de tweede test van het proefplatform van het energieconsortium OKIOC in de Kaspische Zee een succes was. Dat was het groene licht voor de bouw van het eiland, dat binnen zes maanden moet worden opgeleverd. OKIOC, waarin onder meer British Gas, BP, het Italiaanse Eni en Shell zijn vertegenwoordigd, gaf een aantal bouwbedrijven de opdracht met een plan te komen voor de bouw van het booreiland. Die bouwbedrijven moesten op hun beurt op zoek naar leveranciers van alle installaties die nodig zijn op het eiland. Uiteindelijk werd het Duitse Deutach door OKIOC geselecteerd om het eiland te bouwen en kreeg Triqua de opdracht om de waterzuiveringsinstallatie te leveren.

Het afvalwater dat door de 120 mensen die op het booreiland zullen leven wordt geproduceerd, moet op het eiland zelf volledig worden gezuiverd. Dat wordt gedaan met een zogenoemde `membraanfiltratie'. Het afvalwater wordt in een tank door bacterieën opgenomen. Het water met de bacterieën wordt vervolgens door filters geperst waardoor de bacterieën achterblijven en het schone water in zee kan worden geloosd. Negentig procent van het afval wordt door de bacterieën omgezet in kooldioxide, tien procent blijft achter als `biomassa' en wordt eens in de twee weken uit de installatie verwijderd en verbrand.

De hele installatie moet bij temperaturen variërend tussen min 40 graden in de winter en plus 45 graden in de zomer kunnen functioneren. Daarom worden speciale materialen toegepast en wordt de hele installatie in een container geplaatst waarbinnen de temperatuur constant wordt gehouden.

In tegenstelling tot de grote bassins waarin afvalwater van oudsher wordt gezuiverd door bezinking van bacterieën kan membraanfiltratie op een klein oppervlak worden uitgevoerd, zegt Van Dijk. Zo bouwde Triqua eerder een installatie op een Belgisch marineschip. De techniek bestaat volgens Roncken al bijna twintig jaar maar door gedaalde productiekosten zijn de membranen pas sinds enkele jaren een aantrekkelijk alternatief voor oude zuiveringsmethoden.

Voordat de exploitatie van het olieveld in Kazachstan van start kan gaan moet nog wel een politieke hindernis worden genomen. De goedkoopste afvoerroute voor de olie loopt via Iran maar de VS verhinderen met een sanctiewet tegen Iran dat Amerikaanse oliemaatschappijen investeringen doen in de regio. Volgens Van Dijk valt het allemaal wel mee: ,,Het gaat door, zeker als er olietekorten ontstaan.''