Toverdoos Philips verliest magie

Harde ingrepen en sombere scenario's zijn bij Philips een bekend patroon na de komst van een nieuwe topman. Maar de nieuwe president Kleisterlee kan zijn voorgangers niet klakkeloos kopiëren. ,,Aan de kostenkant is niet veel meer te doen.''

Als Gerard Kleisterlee van de zomer besluit zelf de resultaten te presenteren van het eerste hele kwartaal van Philips onder zijn leiding, dan kan hij zijn voorganger al meteen naar de kroon steken. Cor Boonstra trof bij zijn aantreden een reorganisatievoorziening van een miljard gulden. Met een beetje inspanning kan de nieuwe president daar fors overheen.

Medio vorige maand al kondigde Philips aan dat het 350 miljoen euro (omgerekend 770 miljoen gulden) opzij zet om het ontslag van zes tot zevenduizend werknemers te financieren. Gisteren maakte financieel bestuurder Jan Hommen op een conferentie in Barcelona duidelijk dat met deze som nog maar het begin is.

De (gedeeltelijke) sluiting of verkoop van Philips Consumer Communications (de mobieltjes) kan Philips komen te staan op een eenmalige kostenpost van meer dan twee keer de genoemde 350 miljoen. Op die manier zou het miljard aan voorzieningen makkelijk worden gehaald en houdt Kleisterlee een traditie in ere: een voorziening is een financiële last die naar voren wordt gehaald. Kosten die Philips nu neemt drukken in latere kwartalen niet meer op de resultaten. Beleggers zullen de nieuwe president zijn ingreep niet kwalijk nemen. Kleisterlee heeft zich verplicht de recordjaren onder Boonstra op de middellange termijn te overtreffen, en dat kan moeilijk zonder de boel hier en daar wat op te poetsen.

Analist René Verhoef van Fortis is niet verrast door de grote voorzieningen. ,,Het was mij duidelijk dat Philips PCC voor 350 miljoen euro niet kon sluiten'', zegt hij. ,,Er zitten daar mensen die tien of twintig jaar voor de organisatie gewerkt hebben. Die krijgen een zak geld mee als ze het bedrijf verlaten.'' Als het aantal van zesduizend werknemers dat Philips Consumer Communications in dienst heeft wordt meegeteld kan de reorganisatie die bij Philips voor de deur staat plots bijna van omvang verdubbelen en maximaal 13.000 werknemers aangaan.

Ook hier ligt een parallel met het aantreden van Boonstra. Voorafgaand aan zijn aantreden in het najaar van 1996 immers kondigde Philips aan dat zesduizend banen zouden verdwijnen bij Sound & Vision, de divisie waarin toen nog de productie van televisies en videorecorders was ondergebracht. Dat leek een zware ingreep, maar in een verrassingsoptreden op 24 oktober kondigde Cor Boonstra nog veel hardere maatregelen aan.

Met een stevig optreden in zijn eerste jaar zou Gerard Kleisterlee voldoen aan een vast patroon bij Philips. Toch kan de nieuwe president de strategie van zijn voorgangers niet klakkeloos kopiëren. ,,Ik denk dat er voor Kleisterlee niet zo veel in te grijpen vált'', zegt Verhoef. ,,Aan de kostenkant is er voor hem niet zo heel veel meer te doen.'' Het zal voor Philips niet zo eenvoudig zijn om na tien jaar van bezuinigen verder te snijden in de kosten van de productie van televisies of beeldschermen. Kleisterlee heeft een revisie aangekondigd van verliesgevende activiteiten, maar na vijf jaar Boonstra is het aantal structurele bleeders beperkt.

Wat resteert zijn activiteiten zoals platte beeldschermen en chips voor zaktelefoons. De markt voor deze producten biedt mooie vooruitzichten op de lange termijn, maar op de korte termijn worden zij sterk beinvloed door de eb- en vloedbewegingen van de economische conjunctuur. ,,Kleisterlee zal het van de groei moeten hebben'', zegt Verhoef.

Die groei zal voorlopig moeilijk te realiseren zijn. Met het citeren van sombere marktscenario's voor de chipbranche bereidde het financieel bestuurslid Jan Hommen beleggers gisteren voor op het ergste. En met de (gedeeltelijke) verkoop of sluiting van Philips Consumer Communications wordt een extra hap genomen uit optimistische groeiscénario's. Misschien besluit Kleisterlee zijn eerste optreden in functie nog even uit te stellen.