Schat evolueert van wilde tot milde componist

Met Adem voor koor op een tekst als `lieflijk als een vleugje Noorderwind' was helemaal niets aan de hand. Ook niet met The Food of Love voor mezzosopraan, tenor en kamerorkest, alweer zang over de wind en zo mogelijk nog gewichtlozer. Die werken klonken precies zoals Peter Schat ze had gecomponeerd in 1984 en 2000. Maar maandagavond in Muziekcentrum Vredenburg op het slotconcert van de serie `Peter Schat in Utrecht' kregen Het vijfde Seizoen uit 1973, Opening uit 1991 en Diapason uit 1996 een belangrijke facelift.

Alledrie de stukken had Schat aanvankelijk teruggetrokken. Het opusnummer hield hij aan. Maar met name de anti-Vietnamcantate Het vijfde Seizoen, toentijds als multidimensionale happening met film op het lijf geschreven van het Amsterdams Elektrisch Circus, bleek geheel veranderd. Het spetterende refrein nu geplaatst in het elfde uur van de toonklok die hij vanaf begin jaren '80 ging hanteren en waaraan de gehele dag een symposium was gewijd, plaatste het stuk dicht bij To You, gecomponeerd voor de bezetting van een instrumentarium dat de politie ooit in het Vondelpark in beslag had genomen.

Het vijfde Seizoen als tweelingbroer van To You heette nu aanmerkelijk ingekort To whom. Zeer geslaagd was ook de facelift van het koperknobbelige Diapason, mooi gerond en gepolijst in strijkorkest met houtblazers en ditmaal in een nieuwe rondovorm vier minuten verlengd. Opening onder de titel The Wallpeckers betrof vooral een verscherping van de instrumentatie. De uitvoeringen waren zonder meer flatteus.

De Belgische dirigent Etienne Siebens hield de touwtjes strak in handen en Jurjen Hempel bij het Noordhollands Philharmonisch Orkest zo mogelijk nog meer. En als er één ontwikkeling is aan te wijzen bij Schat zo werd wel duidelijk, dan is dit samen te vatten in de slogan `Van wild naar mild'. In de jaren '70 varieerden de aanwijzingen van `speel als een halve gek' tot `speel als een zeer gevaarlijke krankzinnige'. Nu componeert hij teksten als If music be the food of love in de recente kamercantate. Toen woedde een storm, nu ruiste de wind. Toen componeerde Schat roekeloos, nu uitgebalanceerd en vredig.

Concert: Noordhollands Philharmonisch Orkest o.l.v. Jurjen Hempel, Nieuw Sinfonietta Amsterdam, Nederlands Blazers Ensemble en Cappella Amsterdam; werken van Peter Schat. Gehoord: 21/5 Muziekcentrum Vredenburg, Utrecht. Radio 4: NPS 23/5 19.30u; 26/5 16.02u.

    • Ernst Vermeulen