Het dubbele van Büch

Met de meeste Nederlandse schrijvers zou je het op vakantie nog geen dag uithouden. Maar met Boudewijn Büch ga je zo op reis. Zijn aanstekelijke enthousiasme maakt hem tot een meeslepend presentator. Het onderscheidt hem van de meeste schrijvers die zwart en giftig de wereld inkijken. Of die zo verlegen of zelfingenomen zijn dat ze nauwelijks naar buiten kijken.

Het enthousiasme van Boudewijn Büch is niet hol. Het is niet de lege vrolijkheid die de kern vormt van reclamehumor en busreislol. Büchs eerlijke enthousiasme heeft namelijk altijd iets dubbels. Altijd lijkt de boodschap ook te zijn: zo leuk is het helemaal niet. Het leven is geen pretje. En dat weten wij natuurlijk ook. Die dubbele laag van levensvreugd en somberheid maakt Büchs programma voor mij zo goed verteerbaar. Maar helaas, ik ben niet met genoeg, want het programma De wereld van Boudewijn Büch gaat bij de VARA het laatste seizoen in.

In de eerste aflevering van de nieuwe dertiendelige reeks is Büch op Santa Catalina, een eiland van een kauwgommagnaat voor de westkust van de Verenigde Staten. Auto's zijn op het eiland verboden. Hij wordt vervoerd per golfwagentje. En dan komt de keiharde existentiële twijfel bij hem boven: ,,Ik zit hier voor lul'', roept hij. Van schaamte zou hij het liefst onder het asfalt kruipen. Als een puber die zich met zijn houding geen raad weet. Niet als een wereldreiziger die alles al een keer gezien heeft. Niet als een schrijver die alles al heeft meegemaakt. En waarom is hij in gewetensnood? Omdat hij even in een wit golfkarretje moet zitten. Op een eiland waar iedereen in dezelfde witte wagentjes rijdt. Dat is innemend. Op dezelfde manier waarop reisschrijver Redmond O'Hanlon je voor zich inneemt.

Of Boudewijn Büch nu op zoek gaat naar een liedje, een dood dier, een oud mens: het maakt me allemaal niets uit omdat het vanuit dat zwaarmoedig enthousiaste standpunt gebeurt. Zoals wanneer hij liefkozend het stof van het naamplaatje van een portret wrijft. Een warm gebaar. Voor een dode kauwgomkoning. Of wanneer hij in zijn golfkarretje een liedje laat horen dat over het eiland gaat: ,,Wij zaten met de Ramblers, de Skymasters, het Cocktail Trio en zij hadden dít!'' Hij promoot een matig, veertig jaar oud liedje alsof alles er vanaf hangt. En misschien is dat ook wel het geval.

Altijd treft Büch het verwijt dat echte schrijvers zich niet verlagen tot het maken van reclame. In Büchs geval voor exotische rijst. Natuurlijk gelden er voor schrijvers geen andere normen dan voor acteurs, muzikanten, ondernemers, baby's, en wat er verder nog meer aan spotjes meewerkt. Büch verkoopt blijkbaar. Prima. Niks op tegen. Zolang hij zijn eigen stem, zijn zwaarmoedig enthousiasme, maar geen geweld aandoet. Laat de cultuurpessimisten dan na de hamburgers en de cola ook maar de rijst verketteren.

Wat je van een romanschrijver wel zou mogen verwachten is dat hij af en toe ook eens een roman schrijft. Misschien komt dat weer, nu de tv-serie afloopt.

De wereld van Boudewijn Büch, VARA, Ned.3, 20.59-21.29u.