Brits voorbeeld voor telecom

Het boekwerk waarin British Telecom uit de doeken doekt hoe het bedrijf wordt opgedeeld, is zojuist van de persen gerold. Onder bestuurders van Europese branchegenoten is het een bestseller.

Het is ze weer gelukt, ze staan weer in de voorhoede. In 1984 werd British Telecom als eerste telecomonderneming in Europa geprivatiseerd, dit jaar wordt het bedrijf als eerste van de voormalige monopolisten rigoureus opgedeeld.

Maar is het een noodscenario of is het visionair? British Telecom torst immers meer dan 100 miljard gulden schuld met zich mee.

Het is een vraag die de afgelopen week in de bestuurskamers van branchegenoten als France Telecom, KPN, Telefónica, Telecom Italia en Deutsche Telekom talloze keren ter tafel is gekomen. Het antwoord is nog onduidelijk, maar het prospectus van BT, waarin alle ins and outs van de opdeling staan, is gewilde lectuur. Sinds eind vorige week is het boekwerk verkrijgbaar en het wordt met rode oortjes gelezen.

De plannen van British Telecom behelzen het onderbrengen van het mobiele netwerk en het vaste net in twee ondernemingen. Op zichzelf niets nieuws. Verschil is echter dat beide bedrijven geheel los van elkaar komen te staan. Er is over en weer geen zeggenschap en van een belang of een kruisparticipatie is geen sprake. Ieder gaat zijn eigen weg, onafhankelijk van elkaar.

Dat is een ander model dan tot dusver in de Europese telecomindustrie gebruikelijk is. Het Spaanse Telefónica splitste als eerste telecombedrijf in Europa een bedrijfsactiviteit af. Internetdochter Terra kreeg ruim anderhalf jaar geleden een notering. Dit gebeurde door een minderheidsbelang naar de beurs te brengen. De controle over de dochter Terra bleef daarentegen bij moeder Telefónica zelf. Madrid bleef de lakens uitdelen. Vorig jaar gebeurde hetzelfde met het mobiele-belbedrijf Móviles.

Deze Spaanse wijze van splitsen kreeg in heel Europa snel navolging. Het was, met de hoge aandelenkoersen, dé manier om kapitaal aan te boren. Deutsche Telekom bracht 10 procent van de internetpoot T-Online naar de beurs. France Telecom deed hetzelfde met internetbedrijf Wanadoo en even later met mobiele beldochter Orange. En ook KPN had lange tijd het idee KPN Mobile een notering te geven. Net zoals BT overigens zelf.

Maar de wind is het afgelopen jaar sterk gedraaid. Het beursklimaat is slecht, telecomfondsen zijn na hun hoogtepunt in maart vorig jaar gemiddeld ruim 60 procent in waarde gedaald. In de tussentijd hebben dezelfde bedrijven zich overladen met schuld om de gewilde licenties voor snel mobiel internetverkeer te betalen – de schuldenteller staat wereldwijd op ruim 650 miljard dollar, een historisch hoogtepunt. En de nieuwste deceptie is dat de vraag naar nieuwe diensten als UMTS en breedbandinternet veel langzamer van de grond komen dan verwacht.

,,Ieder groot telecombedrijf worstelt met de vraag hoe verder te gaan'', zegt telecomexpert Marc van Rooijen van adviesbureau McKinsey. ,,De onzekerheid is groot. British Telecom komt nu met een voorlopig antwoord.''

In de opzet van de Britten wordt de schuld verdeeld over de opgesplitste bedrijven. Verreweg het grootste deel gaat naar het bedrijf waarin het vaste net zit. Dat is immers winstgevend zodat de hoge rentelasten zijn op te hoesten. Een relatief klein deel van de schuld wordt gestald bij het mobiele bedrijf, dat nog geen zwarte cijfers schrijft, maar waar hoge groei in het verschiet ligt.

Door de meeste schuld te parkeren bij winstgevende onderdelen kan de koers van de mobiele- of internetactiviteiten structureel hoger komen te liggen. En dat opent de deur naar kapitaal voor deze naar contanten hongerende onderdelen. De peperdure licenties zijn tenslotte binnen, maar waar het kapitaal om de mobiele netwerken te bouwen vandaan moet komen is nu nog mistig. Het uitstellen van geavanceerde mobiele telefonie (UMTS of 3G) is wat dat betreft een teken aan de wand.

Mochten de plannen van BT navolging vinden bij de andere grote Europese telecombedrijven, dan betekent dat het einde van het befaamde telecomwarenhuis – alles onder één dak te hebben: vaste telefonie, mobiel, internet en dataverkeer. Een model dat de voormalige monopolisten als KPN, France Telecom en Deutsche Telekom altijd hebben aangehangen. Vooral omdat deze onderdelen synergie met elkaar zouden vertonen. Een aspect dat daarin meespeelt is de onderwaardering waarmee deze `telecomconglomeraten' kampen. Gemiddeld hebben deze bedrijven een beurswaarde die volgens analistenrapporten gemiddeld 20 procent lager ligt dan bedrijven met een scherpe focus, zoals Vodafone (uitsluitend mobiel) of KPNQwest (dataverkeer). Deze onderwaardering is te elimineren door volledig te splitsen in plaats van schijnbewegingen maken als het naar de beurs brengen van minderheidsbelangen.

Als andere Europese telecombedrijven dezelfde aanpak omarmen als British Telecom, en marktkenners vinden dit waarschijnlijk, heeft dit vergaande consequenties voor de sector, met name voor mobiele belbedrijven en de internetdochters. Volgens Rob Schuyt van adviseur Booz Allen & Hamilton opent de `BT-route' de weg naar fusies, overnames en eventueel allianties. Ieder bedrijf komt immers onafhankelijk te staan.

Vodafone is tot dusver de enige pan-Europese mobiele speler. Volgens Schuyt is er nog ruimte voor een tweede of zelfs derde partij. Die kan ontstaan als de mobiele dochters onder de vleugels van hun moeder weg kunnen vluchten. Schuyt: ,,Het is duidelijk dat de consolidatie bij de mobiele partijen nog moet losbarsten.'' BT heeft het startschot gelost.