Opvoeding

De grote zaal van De Balie puilde gistermiddag uit, het was er warm, maar niemand wilde weg. Er was iemand aan het woord van wie vriend en vijand moest toegeven dat hij een begenadigd spreker was: Gideon Levy, journalist van de Israëlische kwaliteitskrant Ha'aretz.

Met grote gedrevenheid bestookte Levy zijn publiek met argumenten die zijn fundamentele kritiek op de houding van Israël in het conflict met de Palestijnen moesten onderbouwen. Aan het einde van de middag bedankte hij zijn gehoor met de woorden: ,,In Israël is het nu voor mij onmogelijk om zo lang te spreken zonder verrader te worden genoemd.''

Ik was er met de nodige aarzeling heengegaan. Het nieuws uit Israël heeft na zoveel jaren een bijna afstompende werking. Eindeloze variaties op het eeuwige thema van haat en geweld. Toen las ik zondagmorgen op teletekst de uitspraak van premier Sharon dat Israël bereid moest zijn ál zijn militaire middelen aan te wenden. Het leek tijd geworden om ook eens goed naar mensen als Gideon Levy te luisteren.

Levy was naar Amsterdam gekomen op uitnodiging van Een Ander Joods Geluid, een actiegroep van Nederlandse joden met kritiek op Israël. Toch zaten er niet alleen aanhangers van die groep in de zaal. Er kwamen ook verontwaardigde mensen naar voren die Levy's betoog eenzijdig noemden.

Het verhaal van Levy was uitermate somber. ,,De situatie was nog nooit zo ernstig'', zei hij, ,,de haat is bij beide partijen nog niet eerder zo groot geweest.''

De tweede intifadah, die nu gaande is, verbaasde hem niet. ,,Ja, de Palestijnen reageren met bruut geweld. Maar waarom doen ze dat? Omdat ze dieren zijn? Dat is óns antwoord. Maar hun haat is jarenlang gevormd in de armoede van de kampen, door de vernederingen en de martelingen duizenden Palestijnen zijn door ons gemarteld. Dachten wij dat dat zonder gevolgen kon blijven?''

Israël is een land van twee volkeren, en zo lang dat land niet eerlijk gedeeld wordt, zal er geen sprake kunnen zijn van vrede, vond Levy. ,,Laten we onszelf niet bedriegen met excuses'', zei hij. ,,Ik heb prachtige Israëliërs onder mijn vrienden, maar ze doen vreselijke dingen, al 34 jaar. We laten de Palestijnen lijden onder een van de wreedste bezettingen die denkbaar zijn.''

Levy kantte zich vooral tegen het stichten van joodse nederzettingen op Palestijns gebied. Een oude vrouw, leunend op stokken, riep vanuit de zaal naar hem: ,,Ik weet niet wat ik moet doen. Ik heb twee zoons die zich in Oost-Jeruzalem hebben gevestigd. Wat moet ik tegen ze zeggen?'' Levy antwoordde: ,,Zeg tegen ze: waarom gaan jullie niet naar West-Jeruzalem? Waarom moeten jullie die 250.000 Palestijnen in Oost-Jeruzalem provoceren?'' ,,Dat heb ik gezegd'', zei de vrouw, ,,maar ze luisteren niet.'' ,,Geef het niet op'', zei Levy, ,,opvoeding is een lang proces.''

Hier sprak een opvoeder die zelf nooit zou opgeven.