Massahysterie over aapmens in New Delhi

India was de afgelopen weken in de ban van de `aapmens'. Collectieve hysterie, gevoed door media en politie. Nu komen de kranten tot inkeer.

Nu pas treedt de schaamte in. Bij de media althans, want afgelopen weekend verschenen achtergrondverhalen waaruit blijkt hoe absurd de berichtgeving over de `aapmens' van New Delhi is geweest. Zelfs de lokale hindi-talige krant die het meest overtuigd was van het bestaan van het wezen en iedereen aan het schrikken maakte met voorpagina's over de attaques van de monkey-man, heeft spijt betuigd: bij nader inzien hadden wij terughoudender moeten zijn, staat in het redactionele commentaar.

Scepsis was inderdaad het laatste waar de pers de laatste tien dagen aan leed. Uit het feit dat de aapmens op twee en soms drie plaatsen tegelijk was gesignaleerd, op zestig en zeventig kilometer afstand van elkaar, bleek niet de verwardheid van de getuigen, maar het bovennatuurlijke vermogen van het wezen. In alle ernst werden getuigen geïnterviewd en gefilmd. Genietend van de aandacht vertelden die hoe de aapmens tien meter hoog was gesprongen en in het donker was verdwenen.

Ook de tegenstrijdige beschrijvingen verwonderde niemand. Het was een zwartharig beest van ongeveer een meter vijftig. Nee, het was bruinharig met vijf rode en blauwe knoppen op de borst, en het was bijna twee meter lang. Hij droeg een helm en zijn ogen gaven licht. Of hij droeg geen helm, maar hij had metalen klauwen. Dat van de metalen klauwen sprak tot de verbeelding, want daarover was iedereen het eens: het waren metalen klauwen waarmee hij zijn slachtoffers schrammen toebracht.

Hoe kon zo'n dwaas verhaal zoveel mensen zo lang bezighouden? En niet alleen de ongeletterden in de sloppenwijken van Oost-Delhi, waar de aapmens het vaakst werd gezien, maar ook journalisten van heel de wereld?

Een reconstructie leert dat de eerste aangifte bij de politie al een maand geleden werd gedaan: een rikshabestuurder uit Ghaziabad, een stadje aan de rand van Delhi, vertelde dat zijn passagier gaandeweg de rit was veranderd in een aapachtig monster en hem had aangevallen. Het verhaal verscheen in de krant, maar het duurde nog zeker twee weken voordat anderen ook soortgelijke ervaringen bleken te hebben. De politie van Ghaziabad nam de verhalen serieus en loofde 5.000 rupees (ongeveer 250 gulden) uit voor een aanwijzing die zou leiden tot de vangst van het monster.

Tien dagen geleden wandelde een jongeman het politiebureau van Oost-Delhi binnen met die ene aanwijzing: hij had het beest gezien, heel duidelijk en maar op zes meter afstand. De man werd weggestuurd. Toen kwam een tweede man, ook uit Oost-Delhi, en hij kon zijn verhaal hard maken, omdat hij daadwerkelijk was aangevallen: hij had schrammen op zijn armen en op zijn rug. En zijn beschrijving klopte inderdaad met de tekening die de politie uit Ghaziabad had gepubliceerd.

De politie van Oost-Delhi was nu overtuigd dat het beest van Ghaziabad naar de hoofdstad was verhuisd en sloeg groot alarm. Op de radio vroeg politiecommissaris S.Roy om medewerking van de bevolking en verhoogde de beloning tot 50.000 rupees. Dat is een serieus bedrag. Eerlijke mensen concludeerden hieruit dat er iets waar moest zijn aan het verhaal en de minder eerlijken probeerden dat geld voor zichzelf binnen te halen. Een dag na de uitloving van de hoge beloning stroomden de aangiften dan ook binnen: van drie op de dag ervoor tot honderdveertig. Sommigen hadden schrammen, anderen hadden verwondingen die leken op tandafdrukken.

De politie was opvallend openhartig over de meldingen. Journalisten en televisiemensen werden nauwkeurig op de hoogte gehouden van de getuigenissen en de bewijzen, en commissaris Roy beleefde zijn finest hour toen hij maar liefst 1.500 agenten dag en nacht met loeiende sirenes door Oost-Delhi kon laten patrouilleren.

De paniek was definitief gezaaid. Een man werd dood aangetroffen op het voetpad. Het verhaal: hij sprong van het dakterras naar beneden, nadat hij de aapmens had gezien. Een tweede dode moest worden betreurd en daarna een zwangere vrouw die van de trap viel en een paar uur later in het ziekenhuis overleed. Niemand had haar iets horen zeggen over de monkey-man, maar dat was niet nodig: grote krantekoppen maakten melding van het feit dat het beest het vooral op vrouwen en kinderen, en met name op zwangere vrouwen had gemunt. Ouders brachten gewonde kinderen naar het politiebureau, vrouwen durfden hun huis niet uit en troepen heldhaftige mannen liepen op straat met toortsen en stokken.

Drie dagen geleden leek het monster te zijn ontmaskerd in de persoon van een vrachtwagenchauffeur, die inderdaad nogal harig bleek te zijn. Ternauwernood kon de politie een lynchpartij voorkomen. Een oudere man werd gearresteerd en langdurig ondervraagd, omdat men in zijn vuilnisbak een wegwerphandschoen met vreemde zwarte vlekken had gevonden. Zijn verklaring dat hij alleen maar zijn haar zwart had geverfd overtuigde de politie niet.

Artsen die na onderzoek van de slachtoffers van de aapmens weigerden toe te geven dat het dierlijke beten en schrammen van klauwen waren, werden door een meute opgewacht en moesten politiebescherming krijgen.

Intussen waren groepen hindoe-extremisten begonnen met gebeden om de aapmens te verdrijven en konden zij bevestigen dat het wezen uit Pakistan afkomstig was en naar India was gestuurd om hindoes uit te moorden. Een moslim ontsnapte aan de dood nadat hindoemannen met stokken hadden besloten dat hij de aapmens was.

Vrijdag kwam plotseling een kentering: de politie sloot valse getuigen op. Een dronkaard die vertelde dat hij de aapmens had gezien, kreeg een minder aangename behandeling op het bureau. Een jongeman werd gearresteerd, nadat zijn anonieme telefoontje over de aapmens was getraceerd. Zo verdwenen ook de volgende tien getuigen in de gevangenis. En nam het aantal aangiften af van van 266 op donderdag tot drie op zaterdag. Tot grote verbazing van de media, die al die mensen uitvoerig in beeld hadden gebracht.

Gisteren barstte de kritiek op de politie los: waarom was die zo goedgelovig geweest? Waarom had die zo snel tekeningen van de aapmens gepubliceerd? Waarom was er een beloning uitgeloofd? Had de aanwezigheid van de grote politiemacht de paniek niet vergroot? Nee, houdt commissaris S.Roy vol: ,,Je moet de klachten van mensen altijd serieus nemen. Wij van de politie geloven dat er iets is, wat deze mensen zo bang maakt.''