Labiel Ajax kan zelfs nog als derde eindigen

Met dank aan een lamlendig FC Twente, dat in gedachten al bij de bekerfinale van donderdag tegen PSV was, en pas nadat trainer Co Adriaanse zijn aantasting van de huisstijl corrigeerde, kreeg het labiele Ajax gisteren zelfs weer uitzicht op deelname aan de Champions League. Door de 3-1 overwinning in Enschede voorkwam Adriaanse in elk geval dat ook zijn positie ter discussie zou komen te staan. Al dient Ajax een kleurloos seizoen nog wel te besluiten met winst op AZ om zich tenminste te verzekeren van een plaats in het UEFA-Cuptoernooi. En daar kan niemand in de Arena gerust op zijn.

Door pijnlijke nederlagen tegen Feyenoord en Vitesse dreigde Ajax zelfs de bescheiden doelstelling van coach Adriaanse eindigen in de top-5 niet te realiseren. Na de snelle 1-0 achterstand tegen FC Twente besefte Adriaanse dat zijn ploeg bij een volgend echec zelfs naar de zevende plaats zou zakken. Hoewel de 53-jarige trainer van de directie de vrije hand kreeg om de dolende club te hervormen, zou hij zijn krediet verspelen als Ajax voor het eerst sinds de door de UEFA opgelegde schorsing in 1989 op het Europese toneel ontbreekt. In theorie is dat nog steeds mogelijk, al doorbraken de Amsterdammers gisteren vooral een mentale barrière met de eerste zege in een uitwedstrijd sinds 4 maart tegen RBC.

Toch wekte Ajax in de fletse eerste helft tegen FC Twente de indruk zijn lijdensweg van de afgelopen weken te vervolgen, mede omdat Adriaanse een tactiek hanteerde, die tot mislukken was gedoemd. Gedreven door wanhoop over de lachwekkende capriolen van zijn kwetsbare defensie in de duels met Feyenoord en Vitesse presenteerde Adriaanse verdediger Yakubu gisteren als een buffer voor de achterste linie. In die rol acteerde het Ghanese krachtmens onwennig, terwijl de veldbezetting bij Ajax nog meer werd aangetast door het ontbreken van een linksbuiten. Eindelijk verwees Adriaanse de al weken falende Wamberto naar de reservebank, maar als `valse' linkerspits kwam de jonge Van der Vaart niet in het stuk voor.

Voor Witschge had Adriaanse geen plaats in zijn selectie ingeruimd, al ontkende hij dat zijn moeizame relatie met de linkermiddenvelder definitief op de klippen is gelopen. ,,Ik heb geen conflict met Witschge'', verklaarde Adriaanse. ,,Ik heb Richard uitgelegd dat hij niet bij de ploeg zat, omdat hij toch niet in de basis zou beginnen en ik Witschge geen invaltype vind.'' Dat had Adriaanse dit seizoen eerder kunnen bedenken. Maar het was Witschge allang duidelijk dat voor hem geen toekomst is in de Arena.

Het door Adriaanse geschreven draaiboek moest echter al na zes minuten worden bijgesteld, toen Twente-aanvaller De Witte alle vrijheid kreeg om de door Houwing doorgekopte bal achter Ajax-keeper Grim te plaatsen: 1-0. Net als zijn grote voorbeeld Louis van Gaal zal Adriaanse niet snel een fout toegeven. En dus mocht net als na zijn dubieuze wissel in het duel met Vitesse geen directe relatie worden gelegd tussen de merkwaardige strategie van Adriaanse en het hulpeloze spel van Ajax in het eerste bedrijf. Alleen van de dartele en watervlugge Ikedia ging op de rechterflank voortdurend dreiging uit, maar zijn eindpass was veelal bedroevend.

Ajax volgde een doodlopende weg, maar de rechtlijnige Adriaanse werd in de slotminuut van de eerste helft gered door een zondagsschot van verdediger De Cler. Door een volgens de scheidende Twente-coach Fred Rutten ,,amateuristische actie'' van rechterspits Cairo, die zich voor een blessurebehandeling aan de zijlijn meldde, werd zijn directe tegenstander bij de gelijkmaker geen strobreed in de weg gelegd. Tijdens de rust kwam Adriaanse tot bezinning en gaf hij Ajax zijn oude gezicht terug. Hij dirigeerde eerst Arveladze en vervolgens invaller Van der Meyde naar de linkerflank en met twee vleugels fladderde de ploeg snel langs het lankmoedige FC Twente.

Met Arveladze als schaduwspits voelde ook de op een zijspoor geraakte Machlas zich weer in zijn element. Nadat Galasek het overwicht van Ajax in de 73ste minuut bekroonde met een fraai schot langs Boschker (1-2) onderstreepte Machlas de vervanger van de met een hoofdwond uitgevallen Chivu zes minuten later eindelijk zijn reputatie. Met een veelzeggend gebaar snoerde de Griekse aanvaller zijn critici de mond na zijn eerste treffer sinds het duel met FC Groningen in maart.

In die fase droomden de spelers van FC Twente al van de bekerfinale tegen PSV, die Enschede al wekenlang in de ban houdt. Een karavaan van maar liefst 30.000 supporters volgt de ploeg donderdag naar de Rotterdamse Kuip om coach Rutten alsnog een fraai afscheid te bezorgen. Zijn collega Adriaanse speculeert al op een feestje in de Arena als Ajax van AZ wint en Roda JC punten verspeelt bij RKC. Aansluiten in het voorportaal van de Champions League zou echter teveel eer zijn voor een elftal zonder charisma, dat zelfs in eigen land geen ontzag inboezemt.