Greenaway lokt grote publiek

De Britse cineast Peter Greenaway verdedigde gisteren zijn tentoonstelling `Hel en hemel': te theatraal volgens de critici, blasfemisch volgens een evangelist. ,,Je houdt van Greenaway of niet''.

Een publiek debat. Een verbale strijd. Zo was het aangekondigd. De Britse filmregisseur Peter Greenaway zou zich verdedigen tegen de criticasters van zijn tentoonstelling `Hel en hemel, de middeleeuwen in het noorden', in het Groninger Museum. Greenaway, onder meer bekend van films als The cook, the thief, his wife and her lover en The Pillow Book, koos voor een theatrale inrichting met computergestuurde geluids- en lichteffecten, waardoor de bezoeker op een 21ste-eeuwse wijze moest worden ondergedompeld in de middeleeuwse maatschappij.

De expositie in het Groninger Museum, die in enkele weken 25.000 bezoekers trok, is echter controversieel. Critici menen dat de gekozen theatrale vorm de inhoud overschaduwt. Bovendien zouden de tentoongestelde objecten onvoldoende kwaliteit bezitten. Ook uit godsdienstige kring was er kritiek. De evangelist Bert Dorenbos organiseerde een bidstonde voor het in zijn ogen blasfemische geheel. Volgens hem schilderde de atheïst Greenaway de hemel af als een `zielige bedoening'.

Dorenbos en andere critici ontbraken gisteren echter bij de `dialoog' van Greenaway met zijn publiek. In de zaal zaten een kleine honderd mensen, meest bewonderaars, voor wie Greenaway uitvoerig de achtergronden van de tentoonstelling toelichtte. Zijn landgenote Sue Holder uit Assen is een grote Greenaway-fan. Ze lacht om de anekdotes die de regisseur tijdens zijn drie kwartier durende betoog moeiteloos aan elkaar rijgt. Zoals die over Dorenbos. Nee, gesproken had hij hem niet. De evangelist had ook geprotesteerd tegen de erotisch getinte foto's van Serrano in het museum. Godslasterlijk, vond hij. Gods straf bleef niet lang uit: het museum liep onder water. Greenaway: ,,Als je dat gelooft, kun je alles geloven.''

De tentoonstelling vond Holder `heel indrukwekkend, heel spannend en ludiek'. ,,Je houdt van Greenaway of niet'', oordeelt ze. Ook Emma de Boer uit Groningen was onder de indruk van Hel en Hemel. Vooral de uitgestalde monnikenbotten vond ze `erg mooi'. Elizabeth van Zwet is deze middag speciaal uit Maastricht naar het noorden gereisd om Greenaway persoonlijk te ontmoeten. Ze is derdejaars op de toneelacademie, waar ze studeert voor docent regie, en wil dolgraag met de regisseur ,,praten over het vak''. ,,Ik ben geobsedeerd door hem''. Dat neemt niet weg dat ze Hel en hemel een `te nette' en `kale' tentoonstelling vindt. ,,Ik mis de gruwelijkheden van de middeleeuwen.'' Pas na lezing van de catalogus begreep ze meer van het tentoongestelde.

Greenaway verklaarde dat hij mensen naar het museum wil lokken die er normaal gesproken niet vaak komen. Dat is volgens hem gelukt. Hij wijst op een groep Hells Angels die Hel en Hemel kwam bekijken. ,,Met film, video en geluid wek je de nieuwsgierigheid en verbazing.'' Conservator Egge Knol vindt de kritiek evenmin terecht. Een theatrale vormgeving is naar zijn oordeel nodig om het grote publiek te bereiken. Voorwerpen tentoonstellen in een glazen vitrine met een bijschrift noemt hij `ouderwets' en alleen aantrekkelijk voor een kleine groep belangstellenden. ,,Trouwens, hier liggen de mooiste voorwerpen uit de middeleeuwse geschiedenis van Noord-Nederland uitgestald.'' Het museum rekent, ondanks de negatieve kritieken onder meer in deze krant, op de geschatte 80.000 bezoekers.