Bombardeur Sharon

DE CYCLUS VAN MOORDAANSLAG en represaille tussen Israëliërs en Palestijnen heeft ook dit weekeinde een vervolg gekregen. Na een zelfmoordaanslag vrijdag, waarbij vijf Israëliërs omkwamen, bombardeerden Israëlische F-16s een Palestijnse politiepost in Nablus: elf doden. Het bijbelse oog om oog en tand om tand van premier Sharon maakt geen onderscheid tussen schuldigen en onschuldigen. De Palestijnse politie heeft geen verweer tegen de Israëlische luchtmacht, er kan dus niet van oorlog worden gesproken. Operaties als die van vrijdag kunnen niet anders dan als terreur worden gekwalificeerd. Daarmee plaatst de Israëlische regering zich op één lijn met de extremisten aan Palestijnse kant.

De Israëlisch-Palestijnse escalatie wordt ook ditmaal weer begeleid door de oproep dat beide zijden van geweld moeten afzien. In het bijzonder van Amerikaanse kant ontbeert een dergelijke oproep geloofwaardigheid. Toen Sharon in maart een bezoek bracht aan het Witte Huis, heeft president Bush de gelegenheid voorbij laten gaan om hem openlijk grenzen te stellen. Bush nam afstand van het beleid van Clinton en liet zijn gast huiswaarts keren in de overtuiging dat de Verenigde Staten Israël de ruimte gunden om op eigen wijze met Arafat of een andere Palestijnse leider tot een vergelijk te komen. Dat betekende voor de oude ijzervreter Sharon maar één ding: ruimte voor geweld. De Amerikaanse zorg over het gebruik van F-16s tegen lichtbewapende tegenstanders is verklaarbaar – de VS hebben in het Midden-Oosten uiteenlopende belangen – maar gezien de voorgeschiedenis niet overtuigend.

HET ISRAËLISCHE ELECTORAAT deelt in de verantwoordelijkheid voor de steeds grotere ontsporingen. Het verlangen van de kiezers naar veiligheid in het dagelijkse leven is volkomen legitiem. Maar hoe die veiligheid te bereiken blijft problematisch. Barak beloofde veiligheid door vrede, werd gekozen, maar faalde. Sharon beloofde veiligheid door geweld, werd gekozen, en faalt nu eveneens. Israëliërs en Palestijnen hebben elkaar in een dodelijke omhelzing, waaruit geen verlossing mogelijk lijkt. Pessimisten zien een zwart gat, optimisten hopen op een oplossing door `Verelendung', realisten doen er het zwijgen toe.

De geschiedenis herhaalt zich niet. Intifada I – zoals de eerste, ongewapende, Palestijnse volksopstand tegen de Israëlische bezetting achteraf is benoemd – mondde uit in algemene vermoeidheid en via zeer geheime `voelhorengesprekken' en Noorse bemiddeling in de akkoorden van Oslo. Daarin werd voorzien in een stapsgewijze toenadering via Israëlische terugtrekkingen, de vorming van een Palestijnse Autoriteit en de terugkeer van de in Libanese en Tunesische ballingschap levende PLO van Arafat naar Gaza en de Westelijke Jordaanoever. De zeer zichtbare omarming door president Clinton van deze akkoorden verplichtte Amerika ten slotte tot verzekering van de uitvoering. Dat de laatste stap vorige zomer in Camp David en ondanks verregaande Israëlische concessies uitbleef, verweet Clinton vooral Arafat. Hoe dan ook, beide partijen hebben op het meest gerede moment in hun gezamenlijke geschiedenis niet over hun eigen schaduw heen durven springen. Met het zich verhevigende bloedvergieten sindsdien als resultaat. Het wederzijdse vertrouwen dat in de loop van jaren moeizaam was opgebouwd, lijkt nu voor een hele generatie verloren te zijn gegaan.

DE KRITIEK DIE de afgelopen dagen ook in Israël over Sharon is uitgestort, onderstreept de labiliteit van de Israëlische samenleving. De oud-generaal, wiens eigengereidheid historisch is, heeft niemand in twijfel gelaten over zijn bedoelingen. Zijn verschijnen als eenvoudig burger op de Tempelberg te midden van islamitische gelovigen tijdens hun gebedsdag was een provocatie zonder weerga met een nieuwe, nu gewapende, intifada als gevolg. Als de premier thans verklaart ,,alle middelen te gebruiken die ons ten dienste staan om Israëlische burgers te beschermen'' kan hij maar beter op zijn woord worden geloofd. Kritiek heeft Sharon nimmer tot andere gedachten gebracht, niet toen hij de Jom Kippoer-oorlog eigenhandig liet escaleren, niet toen hij tegen alle orders in opmarcheerde naar Beiroet.

De Israëliërs en de Palestijnen hadden kennelijk aan elkaar nog niet genoeg. Zij hebben Sharon erbij gekregen.