Somaliland wacht op erkenning

Het gaat goed met Somaliland. Het heeft universiteiten, een democratische president en een lopende economie. Probleem is dat het land formeel niet bestaat.

Een Somalilands paspoort heeft vooral emotionele waarde. Yussuf heeft er dagen over gedaan om Nederland te bereiken. De buitenlandse ambassade in Ethiopië die hem per telefoon een reisvisum voor Europa had toegezegd, bleek bij nader inzien zijn paspoort niet te erkennen. Twee dagen en vele telefoontjes later kreeg Yussuf eindelijk het visum, op een los vel papier. Hem werd op het hart gedrukt dit eerst aan de douane te laten zien, en pas als er echt om gevraagd werd, het paspoort. Toch is Yussuf trots op zijn land.

Gisteren was het tien jaar geleden dat Somaliland zichzelf onafhankelijk verklaarde. Het wacht nog steeds op erkenning van de rest van de wereld. Voor de buitenwereld is Somaliland een gebied in het noordwesten van Somalië, maar Somaliland heeft een eigen regering, een eigen munt en een eigen paspoort. Tot het vrijwillig samengaan met Somalië in 1960 was het een Brits protectoraat. Na de afscheiding in 1991 leerde Somaliland zonder noemenswaardige hulp van buitenaf op eigen benen staan. Het gaat goed met Somaliland, alleen weet niemand dat.

In de hoofdstad Hargeisa werd gisteren vuurwerk afgestoken om de onafhankelijkheid te vieren. In Leiden ging het er geenszins rustiger aan toe. Zo'n 3.500 Somalilanders, ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenschap, vierden de dag in de Groenoordhallen. Er werden veel handen geschud, er werd gezongen, gedanst en met vlaggen gezwaaid, en er werd vooral veel gepraat. Somalilanders kennen een lange orale traditie. De bijzaal liep vol toen 's avonds om half tien de laatste discussie begon. De gespreksleider vroeg wat het nou eigenlijk was, de Somalilandse identiteit. ,,Identiteit is ook een proces'', zei academicus Mahamed Rashid. ,,Je vormt het door na te denken, te praten, te discussiëren.''

De economie van Somaliland draait op de export van vee en op geld uit de diaspora. ,,Somaliland is levensvatbaarder dan bijvoorbeeld Djibouti'', zei de Engelse Somaliland-kenner Ioan Lewis. ,,Het is groter, het heeft een beter regeringssysteem en een minder despotische president. Er zijn twee universiteitjes. Somaliland gaat vooruit, er zit beweging in.''

Het succes van Somaliland wordt toegeschreven aan de bereidheid van ouderen om clan-conflicten op te lossen. Prima, vond Ayan Mahamoud (25), maar ,,dat gaat over kamelen enzo, en daar wil ik me niet mee bezig houden. We hebben ouderen nodig om de vrede te handhaven, maar als jongeren moeten wij aan de slag. Het land moet opgebouwd worden.'' Zij is de oudste van de groep jongeren die de viering heeft georganiseerd. Tevreden wijst ze erop dat alle generaties aanwezig zijn: op een schaars gedecoreerd podium zingt een groepje vrouwen traditionele liederen, die door het publiek onthaald worden op een enthousiast ge-ululeer. Verderop dansen jongeren op muziek uit de top veertig.

Op 31 mei spreekt de bevolking van Somaliland zich in een referendum uit over de grondwet. Maar de VN willen dat Somaliland zich weer aansluit bij Somalië zodra in Mogadishu de overgangsregering in het zadel zit. Maar ,,er is no way back'', zegt Mahamoud. ,,De wil van het volk is duidelijk. De Somalilanders zijn het over één ding eens, en dat is het bestaan van Somaliland. Ja, ze gáán er voor.''