Hollands Dagboek: Lars Andersson

Lars Andersson (54) is hoofd actuele programma's van de NOS. Hij is de eindverantwoordelijke bij evenementen als het Eurovisie Songfestival en het huwelijk deze week van Constantijn en Laurentien. Andersson is getrouwd en heeft drie kinderen.

Woensdag 9 mei

Een luxe probleem. Prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst presenteren zich in het opgenomen televisiegesprek met Maartje van Weegen zo persoonlijk en openhartig, dat we de aangevraagde zendtijd overschrijden. Met de RVD bakkelei ik over passages die moeten sneuvelen. In de montagekamer gaat redacteur Etienne Glebbeek proberen desondanks het ongedwongen karakter van het gesprek te redden. Na enige uren meldt hij dat de schade meevalt. Wat opvalt, is de trendy kleding van prins Constantijn. Hij draagt niet eens een das. Een eerbetoon aan zijn vader?

Het huwelijk van de derde zoon van de koningin moeten we nog uitzenden, maar wat te doen met de te verwachten feestelijke gebeurtenissen rond de eerste zoon en zijn verloofde? Na de zomer presenteren zij zich in de dertien provincies. Uit journalistiek oogpunt tot weinig verplichtend. Maar veel kijkers zullen het heel belangrijk vinden. Daar is het dilemma weer: de Mediawet geeft NOS-tv de opdracht verslag te doen van nationale gebeurtenissen; behoren deze nieuwe koninginnedagen op onze evenementenlijst? Onze voorlopige conclusie: maar eens denken aan een gezamenlijk project met de regionale tv-stations. Elke verschijning van met name Máxima in het openbaar krijgt in de pers de statuur van een nationale gebeurtenis, zo blijkt vandaag tijdens het bezoek van dit paar aan de Keukenhof.

In het vliegtuig op weg naar het Eurovisie Songfestival in Kopenhagen vraag ik me af waarom dit evenement miljoenen mensen in de ban houdt. Mij doen de meeste liedjes niks. De kwaliteit ervan valt op een enkele uitschieter na elk jaar weer tegen en als het om Nederland gaat, winnen we al meer dan 25 jaar niet.

Toch wordt Michelle vergezeld door zo'n zestig mensen. De groep adviseurs om de artiest lijkt elk jaar te groeien. Evenals het aantal journalisten. Ze doen een week lang verslag van een wondere wereld die buiten de alledaagse werkelijkheid staat, de wereld waar de belangrijkste vraag lijkt of de artiest op blote voeten zal optreden.

Donderdag

NOS-directeur Ruurd Bierman, die in Europees verband de modernisering van het Songfestival aanstuurt, vraagt wat ik vind van het stadion waar zich zaterdagavond het zangfestijn afspeelt. 38.000 mensen kunnen er een plaatsje vinden. Toch spreekt de organisatie van het festival me dit jaar minder aan. Alles is nog weer groter. De `intieme' voorbereiding waarbij iedereen in een hotel bij elkaar verbleef en in gezamenlijke spanning naar de zaterdagavond toegroeide, is al een paar jaar niet meer mogelijk. Maar, vertelt Ruurd, door het zo groots aan te pakken verdienen de Denen alleen al aan de verkoop van toegangskaarten zes miljoen gulden terug. En waarom het niet groot aangepakt als je het publiek er een plezier mee doet?

Vrijdag

De speculaties over de Nederlandse kansen nemen toe. En hoewel ik nog nooit wijs heb kunnen houden, vragen journalisten mij voortdurend mijn oordeel. Na de generale die voor Michelle door technische problemen allesbehalve vlekkeloos verloopt, houd ik het erop dat we volgend jaar weer naar Kopenhagen zullen afreizen.

Zaterdag

De dag van uitzending. Peter Brusse heeft zich in het Volkskrant-magazine afgevraagd hoe lang het Eurovisie Songfestival verbonden blijft met Enschede. Ik ben bang dat het niet lang zal duren. Toen de NOS vorig jaar de liedjeswedstrijd afbrak om op twee netten verslag te doen van de ramp, schakelden meteen één miljoen mensen over naar België en toen de puntentelling begon, keken 2,5 miljoen Nederlanders naar het songfestival op buitenlandse zenders.

Al vrij gauw is het gevoel merkbaar dat `we' gevaar lopen niet bij de eerste vijftien te eindigen. Hetgeen uitsluiting van deelname volgend jaar betekent. Niet Denemarken maar Estland wint. De slechtst denkbare nummer 1, want de tv-organisatie daar staat op de rand van bankroet, de technische apparatuur is deels tweedehands hier ingekocht en de ervaring met het songfestival nog jong. Dat wordt volgend jaar zingen bij kaarslicht, als Bierman c.s. niet een list bedenken. Als dat maar niet zo is dat wij het festival voor Estland moeten organiseren. De teleurstelling bij Michelle en de haren is groot, maar niet overdreven.

Zondag

Geen juichende menigte, geen persconferentie voor toegestroomde pers, op Schiphol is zondagmiddag het Eurovisie Songfestival over en uit. Ik bel Loes Luca om te zeggen dat onze mooie plannen voor de presentatie volgend jaar van het nationaal songfestival niet doorgaan. In de tuin wachten dochters Karen en Inge met hun vrienden met een barbecue voor moederdag. Het gesprek gaat onder anderen over de derde dochter, Brita, die na vijf maanden avontuur in Zuid-Amerika binnenkort terugkomt. Ze belt staande het tuinfeestje gelukkig nog, collect call.

Maandag

In Kopenhagen en verre omgeving geen file gezien, hier sta ik al weer gauw stil. Van huis in Heiloo naar Hilversum bijna elke dag anderhalf uur (twee keer) onderweg. Soms verlang ik er, alleen al om die reden, naar weer verslaggever in de Kop van het Noord-Hollandse te zijn.

De wekelijkse redactievergadering van NOS Actueel-medewerkers kijkt kort terug en lang vooruit. Want behalve het tv-gesprek met het prinselijk paar zenden we deze week hun burgerlijk en kerkelijk huwelijk uit. Vooral dat laatste, zaterdag, vergt veel voorbereiding. Er komen naast de redactie zeventig technici en vijftien camera's aan te pas. Ook buitenlandse tv-stations nemen onze registratie over. Het wordt een mooie plechtigheid, C & L hebben er met dominee Ter Linden (Carel deze keer) veel tijd en energie in gestopt. Na afloop is er een rijtoer à la Prinsjesdag. We mogen, weer niet, een mobiele camera op de afgezette straten laten meelopen. De kijkers zullen een stukje route om die reden niet kunnen volgen. ,,De monarchie wil haar rol als sprookje blijven spelen, stileert daarom tegenwoordig zelfs de openbare privé-momenten om ze, aldus gecontroleerd, het gretige volk voor te schotelen'', zegt collega Piet van Asseldonk.

Maar als dat zo is, doet zij dat naar mijn oordeel vaak nogal halfslachtig. Het kan veel beter, zoals met die camera. Historicus en Actueel-medewerker Jan Bank mailt me en vraagt zich af of de jonge generatie van Oranje/Von Amsberg er misschien een eigen public relations op na wil houden, veel uitbundiger dan moeder. ,,We zullen het zaterdag misschien ontwaren'', schrijft Jan.

Dinsdag

Met Jos Jochemsen, de voorlichter van de Tweede Kamer banjer ik 's middags in gezelschap van regisseur en producer door het praathuis van de democratie. Over precies een jaar willen we hier het Nationaal Verkiezingsdebat houden en een dag later de uitslagenavond van de Tweede Kamer-verkiezing. Ik zal Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven proberen te overtuigen dat het gebruik van de vergaderzaal voor de uitzending toch echt nodig is. Totnutoe is dat een taboe.

Lopend ga ik naar de Javastraat, waar donderdag C & L voor de wet trouwen. Onderweg zie ik majesteit in de hofauto passeren en loop ik Maartje tegen het lijf. Ik denk aan de moeilijkheden waar royaltyverslaggevers en met name Maartje van Weegen mee te maken heeft. Je moet een vertrouwenspositie aan het hof opbouwen om informatie te krijgen, maar bij het gebruik van de informatie die positie niet verspelen. Een dilemma dat in elke vorm van journalistiek voorkomt maar hier wel in het bijzonder.

Thuis kijk ik nog eens rustig naar de uitzending van het kennismakingsinterview met C & L. Ik mis natuurlijk de vragen en antwoorden die uiteindelijk niet zijn uitgezonden. Royaltyverslaggeving kent zo z'n beperkingen. Daar heb ik mee te werken. De tv-critici niet.

Woensdag

In de agenda valt een gat van vele uren. Heerlijk! We zouden praten over de uitzendingen rond het NIOD-rapport over Screbrenica, begin september. Maar nu de Joegoslaven aan het onderzoek willen meewerken, wordt de presentatie uitgesteld. Dus nu al uitgebreid plannen bedenken, is wat vroeg. Ik hoor dat het rapport nog wel dit jaar komt, dat is wel heel dicht tegen de verkiezingscampagnes aan. Met Den Haag Vandaag-eindredacteur Ferry Mingelen bespreek ik de mogelijke politieke implicaties.

Een journalist van het Algemeen Dagblad vraagt of ik niet vreselijk boos geworden ben toen het Journaal gisteravond om 10 uur geen aandacht aan het interview met prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst besteedde – in opvallende tegenstelling tot bijvoorbeeld NOVA?

Ik probeer uit te leggen dat er een verschil is tussen nieuwsjournalistiek zoals bij het Journaal en informatieve evenementen-programma's zoals wij die maken. NRC had vanavond bijvoorbeeld ook maar een eenkolommertje. Maar toegegeven, als ik zelf nog eindredacteur van het Journaal was geweest, ik heb er vijftien jaar gewerkt, zou ik wel een paar fragmenten voor een goed onderwerp hebben geweten.

Nog precies een week en dan komt dochter Brita aangevlogen. Cilie gaat vanavond Brita's vriend helpen bij het klaarmaken van hun nieuwe samenwoning. Het staat niet in begeerd Amsterdam, maar in rustig Alkmaar. Te rustig na opwindend Peru en Chili?

Donderdag 17 mei

Als we de live tv-uitzending van het burgerlijk huwelijk van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst beginnen, hoost het in Den Haag. Desondanks zijn er heel veel mensen naar de Javastraat gekomen. Oranje leeft weer, of nog steeds? Ik besef dat tv-registratie door NOS Actueel van dit soort momenten in hoge mate bijdraagt aan de populariteit van de Oranjes. En anderzijds de publieke omroep van hoge kijkcijfers verzekert. Dat weten wij, dat weten zij. Als je in die belangen elkaars verschillende verantwoordelijkheid erkent en respecteert, is er niks mis mee. Maar het blijft een apart vak, de royalty-journalistiek.