HOEDER VAN FRANSE WIELERCULTUUR

Als directeur van de Société du Tour de France kreeg hij deze maand kritiek op zijn selectiemethode. Hij gaf de voorkeur aan binnenlandse nobody's boven enkele buitenlandse toppers. Jean-Marie Leblanc (57) steunt de noodlijdende Franse wielersport. Maar: ,,Ik ben geen chauvinist.''

Op het hoofdkantoor van de Société du Tour de France, een blokkendoos in de periferie van Parijs, ligt een knipselmap van Jacques Goddet. Zijn opvolger Jean-Marie Leblanc heeft een kunstenaar gevraagd de markante kop van Goddet uit te beelden. Het borstbeeld, compleet met tropenhemd, krijgt een plaats op de top van de Tourmalet. In navolging van Henri Desgrange, wiens gezicht op het gesteente van de Galibier gebeiteld is.

De wielersport eert zijn gevallen helden. Desgrange was in 1903 de grondlegger van de Tour. Goddet stond een halve eeuw aan het hoofd van de Franse ronde. Hij overleed vorige winter op 95-jarige leeftijd. ,,Ik ben gevoelig voor symbolische plaatsen die met de herinnering van de Tour te maken hebben'', zegt Leblanc op een vroege ochtend na een korte nachtrust. Hij komt bijna een uur te laat voor de afspraak en verontschuldigt zich daarvoor bij het afscheid.

Op de vraag of hij over vijftig jaar misschien door Italiaanse renners vereeuwigd zal worden op l'Alpe d'Huez, volgt eerst een flauwe glimlach en later een resolute ontkenning. Leblanc is verantwoordelijk voor de uitsluiting van de Italianen Marco Pantani en Mario Cipollini. ,,Die kwestie zal ik straks rustig uitleggen, als jullie me de tijd gunnen.''

Leblanc heeft de Tour gevolgd als renner, journalist en sinds 1989 als directeur. Hij heeft de ronde ontdaan van zijn feodale spelregels. Hij wordt alom geprezen om zijn vakmanschap en persoonlijke benadering. Maar voor een eerbetoon à la Goddet komt hij naar eigen zeggen niet in aanmerking. ,,Ik heb de Tour als directeur slechts dertien jaar meegemaakt. Goddet was de charismatische grand patron van de Tour. Elke vergelijking gaat mank.''

De meeste critici verwachten door uw selectiemethode een devaluatie van de Tour. U kunt Lance Armstrong net zo goed meteen de gele trui uitreiken.

Leblanc: ,,De Tour is geen show, maar een sportieve competitie. Als je op een mooi parcours een stel strijdvaardige coureurs bij elkaar hebt, krijg je vanzelf een spektakel. Omgekeerd, als je grote namen bij elkaar koopt om een show op te voeren, levert dat niet automatisch een goede competitie op. De Tour is geen vrij worstelen.

,,We moeten jonge renners en ploegen een kans geven, als ze tenminste de goede esprit hebben en niet geïnfecteerd zijn met de gewoonten van het verleden. We moeten hen laten zien dat zij vertrouwen krijgen. Ik heb werkelijk het gevoel, dat we een bladzijde omslaan. Misschien op een ruwe manier, maar toch. We hebben een boek geopend voor een nieuwe mentaliteit.''

Hoe bent u tot de keuze gekomen om onbeduidende Franse ploegen voorrang te verlenen boven buitenlandse ploegen met bekende wielernamen?

,,Wij zijn de enige grote ronde die `nee' moet verkopen aan sommige ploegen. Dat is de prijs die we voor onze populariteit moeten betalen. Dit jaar waren er 29 kandidaten voor twintig plaatsen. We hebben gehandeld volgens de regels van de UCI (internationale wielrenunie, red.) en daarom eerst zestien topploegen aangewezen. Toen waren er nog vier wildcards door de organisatie te vergeven.

,,We hebben vervolgens een Belgische ploeg uitgenodigd, want Lotto heeft een sterk voorseizoen gereden. Verder een Spaanse ploeg, want Euskatel is een professionele sponsor met sterke klimmers. Verder een Deense ploeg, want bij CSE rijdt Laurent Jalabert, de beste Fransman van dit moment. Vorig jaar heeft hij nog de gele trui gepakt én de Tour uitgereden. Dat laatste geldt niet voor Pantani en Cipollini. Die afweging heeft zeker meegespeeld.''

Maar Pantani en Cipollini hebben de afgelopen acht jaar toch voor veel vuurwerk gezorgd? U berooft de wielerfans van de beste klimmer en de beste sprinter in het peloton.

,,Zolang Pantani niet veroordeeld is wegens dopinggebruik, ga ik uit van zijn onschuld. Maar ik lees ook tussen de regels. Zijn imago heeft schade opgelopen. Hij heeft dit seizoen nog geen koers uitgereden. Bovendien is hij de enige coureur op hoog niveau bij Mercatone Uno. Met Saeco is het net zo. Als de kopman na een week zijn koffers pakt – Cipollini heeft de Tour nooit uitgereden – blijft er weinig over. Pantani en Cipollini hebben ook hun beste tijd achter de rug.''

Maar hun ploegen hebben toch veel meer te bieden dan de Franse ploegen die u heeft geselecteerd zonder overigens een keuze te kunnen maken. In plaats van twintig ploegen mogen nu 21 ploegen deelnemen.

,,Sinds het begin van het seizoen lezen we dat het Franse wielrennen in een crisis verkeert. BigMat en La Française des Jeux zijn middelmatige ploegen, ze ontlopen elkaar weinig. Als we de één hadden gekozen, zou de ander gefrustreerd zijn geweest. Door beide uit te nodigen, hebben we een positief signaal willen afgeven.''

Op deze manier kunnen we beter spreken over Tour des Français.

Leblanc fronst zijn wenkbrauwen, zwaait met zijn armen en loopt naar zijn bureau waar hij een pak papier van tafel grist. Hij verdedigt zich met statistische gegevens over de afgelopen drie seizoenen. In felle bewoordingen probeert hij zijn toehoorders te overtuigen.

,,Als jullie spreken over de Ronde van de Fransen, dan spreek ik over de Ronde van de Italianen en de Ronde van de Spanjaarden. Zoals de Giro zich bekommert om de Italianen en de Vuelta om de Spanjaarden, zo hebben wij de plicht ons bezig te houden met de Franse renners. Kijk maar na: alle Spaanse ploegen hebben meegedaan aan de Vuelta. Van de Italiaanse ploegen heeft een meerderheid meegedaan aan de Giro. Mijn collega's varen dezelfde koers. Maar ik word door Hein Verbruggen (de Nederlandse voorzitter van de UCI, red.) beticht van chauvinisme. Dat is nogal wat. Ce n'est pas vrai. Ik ben onlangs in Polen, Algerije en Marokko geweest. Ik stel me juist open voor andere landen. Als Pantani en Cipollini in de vorm van hun leven waren geweest, zouden we geen Franse ploegen hebben gekozen.''

De Tour is de belangrijkste ronde ter wereld. In de Giro en de Vuelta zijn de beste coureurs altijd op vrijwillige basis aan de kant gebleven.

,,Willen jullie zeggen dat we onze nationale verplichtingen moeten vergeten, omdat we de grootste ter wereld zijn? Als je het zo bekijkt, hoeveel Franse ploegen staan er dan over een paar jaar nog aan de start? Nul? Moeten we meneer Team Coast belonen, omdat hij voor veel geld in meneer Zülle en meneer Escartin heeft gestoken? Nee. Deelname aan de Tour is niet voor Duitse marken of Amerikaanse dollars te koop.''

Het is zestien jaar geleden dat Bernard Hinault als laatste Fransman de Tour heeft gewonnen. Maakt u het als koersdirecteur nog mee dat een landgenoot in Parijs op het hoogste podium staat?

,,Hoe eerder Hinault een opvolger krijgt, hoe beter. Lukt het niet, jammer dan. Wij eisen geen Franse winnaar. Wij willen alleen dat de Franse ploegen goed vertegenwoordigd zijn in de Tour.''

Hoe verklaart u de miserabele toestand van het Franse wielrennen? De bakermat van het cyclisme zou in potentie tot de wereldtop moeten behoren.

,,Allereerst hoor je in het voorjaar vaak dat het slecht gesteld is met het Franse wielrennen. In die periode presteren wij in de klassiekers nooit zo goed. Met uitzondering van Jacky Durant en Frédéric Guesdon. En de ronderenners Laurent Jalabert en Richard Virenque zijn niet meer de jongsten. Ik zie hun opvolgers nog niet klaar staan. We hebben geen coureur die op korte termijn de Tour kan winnen.

,,In de tweede plaats lijden Franse renners onder de internationalisering van de wielersport. In Parijs-Roubaix deden renners uit 27 landen mee. Statistisch gezien is het normaal dat de renners uit de traditionele wielerlanden slechter presteren.

,,In de derde plaats lopen we in Frankrijk achter met de opleiding van jonge renners. Vooral in de leeftijdscategorie tussen 18 en 23 jaar verliezen we goede renners. In de vierde plaats worden de weinige, veelbelovende renners zo goed betaald, dat ze een gebrek aan vechtlust ten toon spreiden. Ze hebben het misschien te gemakkelijk. Ik zou ze niet lui willen noemen, maar ze kunnen meer arbeid leveren.''

Ironisch genoeg beloont u deze `slappe hap' met deelname aan de Tour.

,,Non non non. Vorig jaar hebben ze gehuild omdat ze geen kans dachten te krijgen. Nu krijgen ze twee maanden de gelegenheid zich perfect voor te bereiden. De bal ligt bij de renners. Mocht het in de komene Tour weer niet goed gaan, dan zullen ze de consequenties ondervinden.''

Had u zo'n lawine aan kritiek verwacht?

,,Ik had niet gedacht dat de kritiek zulke vormen zou aannemen. Ik heb de laatste paar nachten vóór de bekendmaking niet veel geslapen heb. Neem van mij aan dat het niet gemakkelijk was. Vergelijk het met een voetbalbondscoach, die maar elf spelers kan opstellen. Terrible.''

De Franse ploegen zijn toch wel dankbaar?

,,Zij hebben niet geklaagd over de beslissing. Ze vinden over het algemeen dat de Italiaanse ploegen moeten oogsten wat ze hebben gezaaid. De wielersport heeft zwaar geleden onder de Italiaanse dopingperikelen, redeneren veel Fransen. Zonder vuur is er geen rook.''

U klaagde tijdens de Tour van 1999 dat ons interview destijds alleen betrekking had op doping. Maar toch: hoe kijkt u terug op het dopingproces in Lille, waar u vorig najaar aan de tand werd gevoeld?

,,Dat was een slecht moment in mijn leven. Ik was nergens van beschuldigd. Het hele proces was smerig, weerzinwekkend. Ik werd verantwoordelijk gehouden voor het dopinggebruik van Festina. Niet de renners maar de bestuurders waren de schuldigen. De media hebben in dat proces ook een bedenkelijke rol gespeeld.''

De provincie Zeeland heeft zich kandidaat gesteld voor de Tour in 2004. Hoe groot zijn de Zeeuwse kansen?

,,Ik was vorig jaar in Middelburg. Zeeland is een serieuze kandidatuur. Het is niet ver van Frankrijk verwijderd. Sportief en sociaal gezien is het ook een goede kandidatuur, wielrennen is er populair. Ik heb veel enthousiaste mensen ontmoet. In 2003 vieren we het eeuwfeest met start en finish in Parijs. Als we voor de Tour van 2004 buitenlandse kandidaten hebben, starten we waarschijnlijk niet in Frankrijk.''

Klopt het dat u in 2004 afscheid wilt nemen als Tour-directeur?

,,Zeker. In Frankrijk kun je op je zestigste met pensioen en dat ga ik ook zeker doen. Ik ben nu 57 jaar, dus over drie jaar stop ik er mee. Tenminste, als mijn bazen (een soort Raad van Commisarissen, red.) me niet eerder weg willen hebben. Dan ga ik weer klarinet spelen en weer met vakantie naar Texel. Ik wil ook de aarde onder mijn voeten voelen. Ik ben een plattelandsjongen. Dit werk is meer iets voor een stadsjongen, met al die chaos in het verkeer.''