De lokroep van het grote geld

Een vriendin erbij, dat lukt echt niet. Maarten (21), student Nederlands Recht en Bestuurskunde: ,,Dit valt gewoon niet te combineren met mijn werk.'' Richard (20), student Information Engineering en ondernemer: ,,Dat zou te veel energie kosten, dat past niet in mijn levensstijl.'' Ze komen in hun wereld toch al weinig meisjes tegen. ,,Vanwege het machtsaspect.''

High potentials worden ze genoemd. Ze zijn jong, en bijna afgestudeerd. Onervaren, maar zeer gewild door het bedrijfsleven, dat staat te trappelen om werknemers. En gewild zijn, dat verhoogt de eigendunk. Student Bedrijfskunde Jasper (24): ,,Je wilt bijzonder gevonden worden. Een stukje ego is dat.''

Vijf veelbelovende twintigers staan centraal in de documentaire Later van regisseur Marije Meerman, zondag uitgezonden in het VPRO-programma De Nieuwe Wereld. Later is het eerste deel van een tweeluik over high potentials in de kenniseconomie. Een week later volgt het tweede deel, Vermoeide Helden van Jos de Putter, over de keerzijde van de jacht naar materieel succes.

Op het eerste gezicht lijken de vijf geportretteerde jongens in Later sprekend op elkaar. Ze dromen over een baan, status en, vooral, geld. Met plezier dompelen ze zich onder in de zoetgevooisde woorden van CMG en Ahold, die soms niet eens meer de schijn ophouden dat ze aan serieuze selectie doen. Wat moet je bijvoorbeeld zijn om Ahold-manager te worden? De headhunter: ,,Wij zoeken mensen die echte mensenmensen zijn.''

Zoeken naar personeel mag dan weinig om het lijf hebben, student Jasper geniet nog na van de zogenoemde Bedrijvendagen. Bedrijven gingen daar twee weken lang in een congrescentrum met studenten ,,in gesprek''. Jasper, glunderend: ,,Je mérkt niet eens dat je gerecruited wordt.''

Student Econometrie en Bedrijfskunde Martijn (20) praat als een fanatiek gelovige over zijn toekomstige salaris. De mond vernauwt, de ogen gaan strak staan. Zuinigjes: ,,Twee- à driehonderdduizend gulden per jaar. Als je écht hard werkt.'' Arbeidsfundamentalisme in de dop.

Toch is de vraag of ze echt hebben gekozen voor het leven dat ze leiden. Na prachtige ervaringen als golfen en abseilen met je nieuwe werkgever moet er immers ook geleefd en gewerkt worden. Joshua (20), ondernemer en laatstejaars Hogere Informatica, geeft wat prijs van de keerzijde die de lokroep van het grote geld op zijn leven heeft. ,,Het is geestelijk heel zwaar.'' Later, in een nog eerlijker bui: ,,Ik zou toch wel eens een andere levensstijl willen hebben.''

Het tweede deel van de serie over high potentials laat de genadeloze keerzijde zien van de informatierevolutie. Uitgebluste werknemers praten over hun burn-out en de terreur van het werk op hun leven. Over de directeur die stropdassen van werknemers afknipt, maar ook over de collega's die letterlijk dood neervallen. De boodschap van de makers is duidelijk: de hypo's van nu zitten straks massaal in de WAO.

Kan zijn, maar hard gemaakt wordt het niet. Mensen zijn al eeuwen overspannen, je wilt na het zien van het tweeluik minstens een paar harde cijfers zien. En wat de toekomst van de vijf ambitieuze jongens betreft: wacht maar tot ze een vriendin krijgen.

DNW: High potentials, zondag, Ned.3, 21.48-22.43u.