AFBINDEN EILEIDERS VERKLEINT ERFELIJK RISICO OP KANKER

Vrouwen bij wie de eileiders zijn afgebonden hebben een kleinere kans op kanker aan de eierstokken dan vrouwen met intacte eileiders. Dat geldt óók voor vrouwen die één van de twee BRCA-genen dragen en daardoor een erfelijke aanleg voor borst- en eierstokkanker hebben. Dat schrijft een groep Canadese en Amerikaanse onderzoekers in The Lancet van 12 mei. Hoe het afbinden van de eileiders het ontstaan van eierstokkanker tegengaat, is overigens een raadsel.

Het verband tussen het afbinden van de eileiders – als veel toegepaste vorm van sterilisatie – en het ovariumcarcinoom is ontdekt in een onderzoek dat tussen 1976 en 1988 werd uitgevoerd onder meer dan 120.000 Amerikaanse verpleegsters. De genen BRCA(BReast CAncer)-1 en -2 speelden bij deze studie nog geen rol. Ze zijn pas in 1994 en 1995 ontdekt bij vrouwen met borstkanker, maar werden vrijwel meteen ook in verband gebracht met het ontstaan van ovariumcarcinoom. Van de draagsters van BRCA-1 krijgt ongeveer 40 procent deze vorm van kanker; met BRCA-2 ongeveer een kwart (De kans dat deze vrouwen borstkanker krijgen is overigens aanzienlijk groter). Om hun risico te minimaliseren laten veel genetisch belaste vrouwen preventief hun borsten en/of eierstokken verwijderen. Vrouwen die ervoor kiezen hun eierstokken te behouden, kunnen de kans op eierstokkanker verkleinen door de pil te slikken, maar daarmee neemt de kans op borstkanker toe. De onderzoekers vroegen zich daarom af of deze vrouwen, ondanks hun ongunstige erfelijke aanleg, baat hebben bij het afbinden van de eileiders.

Via de genetic counseling afdelingen van dertig ziekenhuizen in de VS, Canada en het Verenigd Koninkrijk vonden zij 232 BRCA-draagsters die een ovariumcarcinoom hadden gehad. Bij elk van deze vrouwen werd een `controlevrouw' gezocht: een ongeveer even oude BRCA-draagster, uit hetzelfde land en met dezelfde mutatie, die alleen (nog) geen ovariumkanker had. Deze 464 vrouwen werd gevraagd een vragenlijst in te vullen met vragen over zwangerschap, sterilisatie, pilgebruik etc. Uit een analyse van de antwoorden bleek dat vrouwen met afgebonden eileiders 60 procent minder kans op eierstokkanker hadden. Vrouwen die ooit de pil slikten liepen zelfs 72 procent minder risico. Deze uitkomst gaat echter alleen op voor vrouwen met het BRCA-1 gen. Bij draagsters van BRCA-2 werd dit effect niet gevonden, maar hun aantal was te klein om hieraan conclusies te kunnen verbinden. Volgens de onderzoekers kunnen de resultaten van het experiment vooral uitkomst bieden voor wat jongere vrouwen met BRCA-1. Sommige daarvan willen het liefst hun eierstokken houden omdat zij (door middel van IVF) nog eens zwanger willen worden. Anderen zien tegen verwijdering op omdat zij dan jarenlang hormonen moeten slikken om niet voortijdig in de overgang te komen. Met afgebonden eileiders zouden zij de verwijdering van de geslachtsklieren enige tijd kunnen uitstellen.