PvdA op zoek naar breekijzer tegen Zalmnorm

In de PvdA leven ambitieuze plannen voor een nieuw begrotingsbeleid. ,,Het is abosluut solide'', bezweert een PvdA'er. De coalitiepartners zien de sociaal-democraten echter langzaam wegkruipen.

Het zijn nog maar plannen, zegt de PvdA. Er is nog niets besloten, luidt zelfs de officiële fractielijn. Maar zeker is wel dat de PvdA bezig is verder te zagen aan de Zalmnorm in z'n huidige verschijningsvorm. Politieke onvrede over `de gesel van Financiën', vooral onder het PvdA-smaldeel in het kabinet, vertaalt zich langzaam maar zeker in concrete plannen voor een nieuw begrotingsbeleid. Uitgangspunt daarvan is de trits zorg, onderwijs en veiligheid, en de algemeen onderkende noodzaak daar de komende jaren flink in te investeren. Een minder rigide verdeling van de meevallers (,,inkomstenmeevallers mogen ook gebruikt worden voor nieuwe uitgaven''), een behoedzaam groeiscenario (,,iets onder de trend'') en een vaste afspraak over de jaarlijkse staatsschuldaflossing (,,in 25 jaar in zijn geheel aflossen'') moeten daarvoor zorgen. Daarmee wijkt de partij af van de huidige Zalmnorm, die een strikte scheiding van inkomsten- en uitgavenmeevallers voorschrijft.

Spelen met de Zalmnorm is spelen met vuur voor de PvdA. Dat weten de financieel specialisten van de partij (de staatssecretarissen Bos (Financiën), Van der Ploeg (Cultuur) en fractiespecialist Crone) maar al te goed. Immers, zegt althans de VVD, dankzij het begrotingsbeleid van de VVD minister is de rijksbegroting in zeven jaar tijd meer dan op orde gekomen. `Never change a winning formula' luidt dan ook de verkiezingsleus van de liberalen als het gaat om het begrotingsbeleid voor een komende kabinetsperiode. Maar de PvdA denkt daar, zoals gisteren uitlekte, anders over.

,,Solide, het is absoluut solide'', bezweert een PvdA'er. De angst van de sociaal-democraten om bij een wijziging van het begrotingsbeleid direct afgeschilderd te worden als `potverteerders' zit er goed in. De nu voorliggende plannen tonen volgens ingewijden aan dat de PvdA wel degelijk bereid is een strak begrotingsbeleid te voeren.

Toch reageren de coalitiepartners VVD en D66 afwijzend op de `vingeroefeningen' van de PvdA. ,,Eerst maar eens kijken of dit de eindstreep haalt in de fractie'', zegt VVD'er Willebrord van Beek. Hij verwijst nog maar eens naar uitspraken van zijn fractievoorzitter. ,,Dijkstal heeft duidelijk laten weten dat wij de Zalmnorm willen behouden'', zegt Van Beek. D66'er Bert Bakker heeft geen goed woord over voor de PvdA-ideeën. ,,Ik ben me kapotgeschrokken. Dit zijn plannen van een PvdA zonder Kok, dit is de PvdA van Melkert. De PvdA zet de deur open naar het CDA'', aldus Bakker.

Jan Peter Balkenende, financieel specialist van het CDA, is dat deels met Bakker eens. ,,Er zijn overeenkomsten met de lijn die wij al sinds 1999 verkondigen. Een vaste afspraak voor de jaarlijkse aflossing van de staatsschuld klinkt goed, maar er zitten ook punten in waar wij het niet mee eens zijn.'' De opstelling van de PvdA is met deze plannen onverenigbaar geworden met die van de VVD, constateert het CDA tevreden.

Kees Vendrik (GroenLinks) noemt het voorstel haast gekscherend `consistent'. ,,Staatssecretaris Bos liet zich afgelopen weekeinde al ontvallen aan een nieuwe norm te denken, dit sluit daar mooi op aan'', zegt hij.

De nieuwe begrotingsplannen van de PvdA moeten vooralsnog gezien worden als breekijzer. Als breekijzer in de eigen fractie, als breekijzer in de Tweede Kamer, maar vooral ook als breekijzer in het kabinet. De partij wil af van het vetorecht van Zalm als het gaat om investeringen.

Is dat niet rijkelijk laat, zo vlak na de vaststelling van de laatste begroting, drie weken geleden in de ministerraad? Geenszins, het is eerder rijkelijk vroeg. De verkiezingsprogrammacommissie moet immers de eerste letter nog op papier zetten. De gedachten over een nieuw begrotingsbeleid zijn dus nog alles behalve definitief.

Het feit dát de PvdA erover nadenkt, én dat dat niet alleen gebeurt in de fractie maar ook in het kabinet, zegt echter al genoeg.

Voor de VVD is acceptatie van de Zalmnorm in een nieuw kabinet `vanzelfsprekend'. Maar de kans dat dat gebeurt, is na deze week een stuk kleiner geworden.