Grieken verknocht aan luxe pensioen

Met verhoging van de pensioenleeftijd en invoering van een eigen bijdrage wil de Griekse regering de oudedags-voorziening redden. Maar de Grieken voelen daar weinig voor. Gisteren protesteerden zij massaal.

Griekenland stond gisteren in het teken van een algemene 24-uursstaking voor behoud en verbetering van de pensioenen. Drie weken tevoren was al een dergelijke staking georganiseerd, die de grootste bleek uit de Griekse geschiedenis van de laatste decennia, evenals de demonstratie en protestmars in Athene die ermee gepaard ging.

Aan de vooravond daarvan had de socialistische regering-Simitis het `pakket ideeën' ingetrokken waarmee zij inzake de toekomst van de pensioenen was gekomen en die praktisch de hele bevolking hadden gealarmeerd. Bij nader inzien wordt nu de rest van dit jaar gebruikt voor een brede discussie met alle betrokkenen, vooral de vakbonden, ,,met nul als uitgangspunt'' – met andere woorden met voorbijgaan aan alle oude regeringsplannen.

De vakbonden wilden na dit succes andermaal hun machtspositie tonen, alvorens de grote ,,dialoog'' een aanvang neemt. De communisten, die aan de demonstratie deelnamen, zien echter geen heil in deze dialoog en noemden haar op meegevoerde spandoeken `bedrog' en een `valkuil'. De staking van gisteren was nog algemener dan de vorige, omdat deze keer ook de taxichauffeurs meededen, waardoor het vervoer nagenoeg volledig stilviel. Ook zag men in de demonstratie politiemannen en vrouwen in uniform. Zowat de helft van de winkels hielden hun deuren dicht, of op een kier.

De plannen die de minister van Arbeid Jannítsis vorige maand aankondigde behelzen voor na 2007 een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd tot 65 jaar (in de praktijk is deze nu doorgaans 60 jaar) en verlaging van de pensioenen. Hij beriep zich op demografische factoren die, net als in de rest van West-Europa, herziening van de pensioenregelingen noodzakelijk maken, wil het hele systeem niet over tien jaar bezwijken. De verhouding tussen werkenden en pensioentrekkers, nu nog 2 op 1, zal in Griekenland de komende decennia teruglopen tot 1,2 op 1, vanwege het dalende geboortecijfer en de langere levensduur.

Het levensvooruitzicht is voor de Grieken hoger dan het Europese gemiddelde, maar er ging door het hele land een storm van woede over de invoering van 65 jaar als pensioengerechtigde leeftijd, die al in zowat alle andere EU-landen geldt. ,,Dat wordt een pensioen voor in het graf'', kon men allerwege horen, en ook in de demonstratie ontbrak het niet aan spandoeken tegen ,,de pensioenen des doods''.

Geëist werd vooral grotere overheidsbijdrage aan de financiering van de pensioenen, liefst naar het voorbeeld van Denemarken waar deze 100 procent bedraagt. De overkoepelende vakcentrale GSEE pleit voor een systeem waarbij 30 procent door de werknemers wordt opgebracht, 30 procent door de werkgevers, en 40 procent door de staat. Minister van Financiën Papandoníou weigerde aanvankelijk pertinent, een nieuwe belasting te heffen terwille van de redding van de pensioenen, maar betoogt nu dat bepaalde ,,bronnen'' zullen kunnen worden gevonden. Gedacht wordt aan belasting op luxe producten als sigaretten, whisky en mobiele telefoons (zoals in Frankrijk).

De regering heeft door de ongelukkige introductie van het probleem zware politieke schade opgelopen. In de peilingen ligt de conservatieve oppositionele Nieuwe Democratie (ND) negen punten voor, en Simitis heeft ook zijn ruime voorsprong verloren op ND-leider Karamanlis als `geschiktste regeringsleider'. De twee staan wat dit betreft nu zowat gelijk.

Tot veler verbazing kwam Simitis bij een recent parlementsdebat echter toch als overwinnaar uit de bus, mede doordat de regering kon aantonen dat een specialist van de ND inzake de pensioenen nog verdere beperkingen nastreefde. Er was echter nog een andere factor in het spel. De altijd wat kalme en ingetogen premier bleek zich plotseling de retorische vaardigheden van zijn voorganger Andreas Papandreou te hebben aangemeten, tegen wie hij zich tevoren juist had afgezet.

Vol stemverheffing weidde hij uit over de ellende die ,,rechts'' in de vorige eeuw tot de jaren tachtig over het land had gebracht. Dit is typisch de taal van Andreas, en talloze karikaturisten leven zich uit in deze gedaanteverwisseling, waarbij men zich echter kan afvragen hoe lang zij zal werken.