Europese fricties

,,IK WIL MIJN geld terug'', waren de gevleugelde woorden

van Margaret Thatcher toen zij probeerde af te dingen op de Britse bijdrage aan de Europese landbouwpolitiek. ,,Ik wil de rekening niet betalen'', liet Spanje's premier Aznar deze week weten. De Spaanse regering vreest dat de uitbreiding van de EU met Oost-Europese landen zal leiden tot een stevige korting op de steun die Spanje sinds jaren uit de Europese fondsen ontvangt. Om druk op de ketel te houden wenst Aznar niet in te stemmen met een Duitse eis om na de uitbreiding de grenzen zeven jaar dicht te houden voor goedkope werkkrachten uit de nieuwe lidstaten.

Het zag er even naar uit dat de Spaanse regering een regelrecht verband had gelegd tussen het een en het ander. Dat dreigde Spanje als schaamteloos opportunistisch te kijk te zetten. Aznar heeft dat tijdig ingezien en de twee zaken weer ontkoppeld. Hij werpt zich nu op als een warm pleitbezorger van de belangen van Oost-Europese arbeiders zonder meer. Was niet ook de West-Europese angst voor een instroom van Iberische gastarbeiders ongegrond gebleken nadat Spanje en Portugal in 1986 waren toegetreden tot toen nog de Europese Gemeenschap? Een langdurige overgangsperiode is, leert de Spaanse ervaring Aznar, discriminerend en overbodig.

Voorop staat dat Aznar niet de enige is die het belang van de eigen natie in een specifiek geval plaatst boven Europese solidariteit. De Duitse eis van een langdurige overgangsfase behoort tot dezelfde orde, evenals het geweeklaag toen Nederland enkele jaren geleden van netto-ontvanger nettobetaler aan de EU werd.

TOCH OVERTUIGT Aznars pleidooi niet. Overgangsfases bij toetreding van nieuwe landen, waarin de fricties tussen het toetredende land en de gemeenschappelijke markt geleidelijk worden weggenomen, zijn in beider belang: van nieuwe zowel als van oude lidstaten. Spanje heeft er ruim van geprofiteerd. Maar, zoals het woord al aangeeft: overgang is tijdelijk. Afgezien van de aanstaande uitbreiding zou de steun aan Spanje en andere late toetreders tegen het licht gehouden moeten worden. De Unie is geen zorgverlener, maar een liga van gelijkwaardige landen met dezelfde rechten en plichten.