Een kapitaalvlucht bij de KLM

Een kwartaalverlies van een kleine 200 miljoen gulden en het bestuur is in zijn nopjes. Dat zie je wel vaker bij dotcommers of nieuwlichters uit de telecomindustrie. Dit keer zijn het de luchtvaarders van KLM, al tachtig jaar tot uw dienst.

Op het hoofdkantoor in Amstelveen wordt de blijdschap gevoed door de omstandigheden. Het verlies is lager dan het management verwachtte: dat is dus een meevaller. En het verlies is minder dan dezelfde periode een jaar geleden, terwijl KLM naast de sterke dollar en hoge kerosineprijzen nu ook last heeft van de wereldwijde economische groeivertraging. Tegelijkertijd blijft de concurrentie in de sector hevig.

Ondanks het kwartaalverlies maakt KLM op jaarbasis winst. Het resultaat van 170 miljoen gulden is bijna 80 procent lager dan het jaar ervoor. Dat lijkt op het eerste gezicht evenmin bemoedigend, maar ook hier weet het bestuur zijn prestaties op waarde te schatten: in 1999 werd het resultaat volledig bepaald door een buitengewone boekwinst op de verkoop van bedrijfsonderdeel Galileo. Zonder die bate is de winst vervijfentwintigvoudigd.

Met het geld kan KLM weinig doen, dat is ook een traditie in Amstelveen. Binnen Nederland is het groeiperspectief beperkt. Voor de versterking van de concurrentiepositie geldt schaalgrootte als het belangrijkste wondermiddel. Maar in de luchtvaartindustrie wordt niet makkelijk over de grens gefuseerd. Zie de afgeketste fusie met Alitalia en de mislukte krachtenbundeling met het veel grotere British Airways.

KLM koos er daarom voor om zijn kapitaal te gebruiken voor minderheidsbelangen in de luchtvaartindustrie. Die strategie heeft van de maatschappij een succesvolle beleggingsinstelling gemaakt met een nog groter luxe-probleem: waar moet het geld nu heen? Niet investeren in de eigen bedrijfsactiviteiten blijkt het meest rendabel. Daarom sluist KLM regelmatig een deel van de kas terug naar de aandeelhouders. Dat is wel even wennen voor de nieuwe financiële man Rob Ruijter. Zijn vorige werkgever was softwarebedrijf Baan Company, een bedrijf dat continu in geldnood verkeerde.

KLM voelt de matige bedrijfsvooruitzichten in de aandelenkoers. Het eigen vermogen bedraagt twee miljard euro, de beurswaarde de helft ervan. Het verschil wordt gemaakt door de toekomstverwachtingen.

KLM is oud geld: het Damrak rekent erop dat de komende jaren waarde verloren gaat bij de Nederlandse luchtvaartmaatschappij.

    • Jeroen Wester