De BV Dominee

Wordt de dominee binnenkort een snelle en keiharde zakenman die onder zijn toga stiekem een strak pak draagt en na iedere preek meteen kijkt hoe de koers van zijn aandelen het doet? Dat nog net niet, zegt Bert Jan Souman. Maar wat hem betreft mag de cultuur van het bedrijfsleven best wat meer doordringen onder predikanten. Hij schreef er een plan voor. De werktitel: BV Dominee.

,,De bedoeling is dat BV Dominee een detacheringsbureau wordt'', vertelt Souman, die jurist is bij het Gereformeerd Maatschappelijk Verbond (GMV), een christelijk vakverbond van werkgevers en werknemers. In plaats van de huidige benoemingsprocedure wil Souman dominees via een bv-constructie over de kerken verdelen. Op die manier wordt volgens hem zowel de rechtspositie als de mobiliteit van de predikanten verbeterd.

Volgens hem schort er van alles aan de manier waarop dominees worden aangesteld en aan de omstandigheden waaronder ze vervolgens moeten werken. ,,Predikanten zijn nu kleine zelfstandigen, die tegelijkertijd afhankelijk zijn van hun opdrachtgever, de kerkenraad.'' Op advies van de raad doet een gemeente beroep op een dominee. Wanneer de predikant dit beroep heeft aangenomen, ontstaan er problemen rond zijn rechtspositie. Omdat er geen juridische gezagsverhouding bestaat tussen de gemeente en de predikant, moet hij bijvoorbeeld zelf premies betalen en heeft hij geen recht op WW of WAO. ,,Als een SRV-man moet hij zijn hele sociale zekerheid regelen.'' Souman reikt hiervoor een oplossing aan: ,,Hij komt in loondienst van een rechtspersoon die hem vervolgens detacheert in een gemeente. De BV Dominee.'' Een voordeel is volgens Souman ook de grotere flexibiliteit. Sommige dominees zitten jarenlang in dezelfde gemeente en blijken niet langer ,,de juiste man op de juiste plaats. Openlijk solliciteren naar een andere predikantsplaats is not done.'' In het uiterste geval kan de gemeente een losmakingsprocedure starten, maar die is volgens Souman ,,erg moeizaam en vervelend''. Bij de BV Dominee zou dan het contract kunnen worden opgezegd.

,,Dat proces moet geheel volgens de wet van vraag en aanbod verlopen'', legt Souman laconiek uit. ,,Je kunt iemand inhuren en als die je niet meer ligt, stuur je hem weg. Vervolgens kijken wij wat de wensen van de kerk zijn en wie we in de kaartenbak hebben zitten.'' Voor wie mocht schrikken van deze toch wel erg zakelijke benadering, heeft Souman zijn antwoord klaar: ,,Ik ben jurist, geen theoloog.''

Bovendien is zijn plan – in zijn geheel te lezen op de website www.gmv.nl van het GMV – vooral bedoeld om de discussie aan te zwengelen. Om misverstanden te voorkomen, verklaart algemeen secretaris J. Westert op dezelfde website ,,dat het niet gaat om een afgewogen standpunt van onze organisatie, maar om een creatieve denkoefening''. Want hoewel er over de rechtspositie van predikanten al jaren wordt gepraat, is het ,,vanwege de kerkelijke structuren lastig goede oplossingen te bewerkstelligen''.

Vandaar dat de jurist nu zijn zegje mocht doen. Souman: ,,Ik heb het de lucht ingeslingerd en wacht nu op reacties.'' Dat zijn er tot nu toe vijf, maar die waren volgens hem wel allemaal positief.

Dominee C. Rensink, verbonden aan de Bond van Nederlandse Predikanten, stelt vast dat Souman ,,niet zichtbaar wordt gehinderd door historisch inzicht''. Volgens hem is het ,,fundamenteel in de protestantse traditie, dat het ene ambt niet heerst over het andere. Er kan om principiële redenen geen sprake zijn van een relatie tussen werkgever en werknemer''. Hoewel het plan de discussie kan bevorderen, gaat een bv hem te ver. ,,Vercommercialisering brengt verkeerde associaties binnen.''

Souman begrijpt dat de zakelijke aanpak van een bv gevoelig ligt. ,,Het liefst zou je er een winstgevende toko van maken, maar gezien het kerkelijke karakter vind ik een stichting ook goed.''