Einde mond- en klauwzeer is géén feestje

Stap voor stap bereikt de mond- en klauwzeercrisis in het ene gebied na het andere zijn einde. Maar het duurt nog zeker tot eind juni voordat dat voor het hele land te verwachten is.

Als mond- en klauwzeer echt helemaal voorbij is, ook dan viert het ministerie van Landbouw géén feestje. Je moet het lot niet tarten. Secretaris-generaal Joustra weet nog dat zijn collega's in Duitsland – of was het België? – een feestje hadden gepland omdat ze honderd dagen vrij waren van varkenspest. Precies op die dag brak de ziekte weer uit.

Zo is het ook met mond- en klauwzeer, redeneert men op het departement: je kan niet voorzichtig genoeg zijn. Het is immers bekend dat het MKZ-virus weken, maanden kan overleven, zonder één uitbraak, om dan ineens weer toe te slaan. Het kan zich `verstoppen' in schapen en wie weet in kalveren. Kijk naar het begin van de crisis: op 21 februari was de eerste uitbraak in Engeland. Op 24 februari arriveerde een lading Ierse kalveren in Nederland, die daags ervoor in de West-Franse Mayenne in contact was geweest met besmette Britse schapen. Pas een maand later, op 21 maart, was de eerste verdenking in Nederland bekend. Een interval van vier weken. Goed, toen was het koud weer, en daar houdt het virus van. Maar ook de laatste van de 26 uitbraken, op 22 april in Wijhe, volgde nog tien dagen na de vorige.

Voor alle zekerheid hanteert het ministerie een streng criterium voor het einde van mond- en klauwzeer: pas dertig dagen na de laatste ruiming van het laatste bedrijf dat in een zone met besmettingsgevaar ligt, wordt het sein brand meester gegeven. Die laatste ruiming staat gepland op 26 mei in de regio waar het allemaal begonnen is, bij Oene. Als daarbij geen vertraging ontstaat, is het land op 26 juni officieel MKZ-vrij. Dertig dagen is ook het criterium dat de Europese veterinaire experts in Brussel hanteren, voordat de export van vee vanuit de voormalige besmettingshaarden en de `toezichtsgebieden' er om heen weer wordt toegestaan.

Overigens moet in de periode van dertig dagen wachttijd nog één andere operatie worden afgerond voordat de gebieden MKZ-vrij kunnen worden verklaard: de `eindscreening'. Op z'n vroegst 21 dagen na de laatste uitbraak controleren dierenartsen namens de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees de dieren in het afgesloten gebied rond de geruimde en te ruimen zones op zichtbare ziekteverschijnselen en nemen zij bloedtesten af. In Ee en Anjum is de screening zo goed als klaar. Rond het weekeinde worden de laatste uitslagen van de bloedtesten verwacht en als die niet wijzen op MKZ kan het gebied binnenkort MKZ-vrij worden verklaard. In Kootwijkerbroek, waar de ruimingen evenals in Ee en Anjum klaar zijn, is met de eindscreening nog slechts een begin gemaakt.

Dat geldt ook voor het gebied rond Oene (de `driehoek' tussen Deventer, Apeldoorn en Zwolle). Daar moeten bovendien nog 50.000 gevaccineerde dieren worden afgemaakt. Alleen in Oosterwolde, in het noorden van de driehoek, worden deze week al de laatste resultaten van de bloedtesten verwacht. Daar zijn ook de ruimingen al enige tijd klaar. Daarom wordt dat deel `losgemaakt' uit de driehoek en vrijgegeven als de testen negatief blijken.

Zo bereikt MKZ in het ene na het andere gebied stapsgewijs zijn einde. Het is geen spetterende slotfinale, maar een getij van weken waarin de crisis als het ware langzaam wegebt, ook in de rest van het land. In sommige delen van het land gaat dat sneller dan elders, en voor de handel geldt soms een ander tempo dan voor de mens. Zo trok het ministerie deze week het advies in natuurgebieden gesloten te houden. Alleen op de Veluwe rond Kootwijkerbroek en rond Oene is de natuur nog dicht. Evenals in de rest van het land mogen kinderboerderijen, dierentuinen en boerderijcampings wel weer open, als de bezoekers maar niet te dicht in de buurt komen van bij de schapen, geiten, reeën en andere evenhoevigen. Buiten paardrijden mag in de MKZ-gebieden nog niet.

De handel was in sommige delen van het land al eerder op gang gekomen, onder druk van de welzijnsproblemen in de overvolle stallen van varkenshouderijen. Sinds eind april werd het vervoer van varkens naar slachterijen en biggen naar afmesterijen stap voor stap mogelijk.

Reizigers naar het buitenland hebben ondertussen nog altijd rekening te houden met een lijstje verboden producten. Daartoe behoren vers vlees, worst en vleeswaren, melk, yoghurt en vla. Een broodje kaas mag, maar waarschuwt het ministerie: buitenlandse douaniers nemen het nog vaak in beslag. MKZ kan nog niet vergeten worden bij het inpakken van het lunchpakket voor onderweg.