Een dansje op de vulkaan

De gemiddelde toerist spoedt zich na aankomst op Lanzarote meteen naar zijn appartementje om zich in zwemkostuum te hijsen. Op het dichtstbijgelegen strand mag de zon vervolgens de melkbleke huid in recordtijd knalrood verbranden. Ondanks de vele waarschuwingen blijven de Canarische Eilanden een publiek trekken dat zich niets aantrekt van gezondheidsrisico's: de stranden zien rood van de lijven.

En dat terwijl behalve het aangename ook het leerzame zich hier onder voetbereik bevindt. Dit eiland, op zo'n honderdtwintig kilometer voor de kust van de Westelijke Sahara gelegen, biedt de wandelaar namelijk een zeldzaam vulkaanlandschap. Op de bagagetransportbanden in de aankomsthal van het vliegveld valt echter geen rugzak te ontwaren, en op onze tochten over het eiland komen we geen wandelaars tegen. Misschien laten zij zich afschrikken door de extreme schaarste aan kampeerterreinen, die, áls ze er zijn, door het ontbreken van enige begroeiing de charme hebben van een parkeerterrein. Of het komt door de afwezigheid van gemarkeerde wandelroutes, zodat een wandelingetje door het binnenland al gauw een overlevingstocht wordt met kaart en kompas. Daar staat tegenover dat het busnet redelijk is, zodat vanuit het comfort van hotel of appartement toch in een of twee weken het grootste deel van het eiland belopen kan worden.

De onbeschermde lichaamsdelen ingesmeerd met factor 30 en voorzien van een petje en meer water dan je denkt nodig te hebben, gaan we op weg in dit op het eerste gezicht, vanuit de lucht, zo onherbergzame landschap. Binnen een half uur zien onze bergschoenen geel van het stof.

Het karakter van Lanzarote wordt bepaald door de vulkaanuitbarstingen die vanaf 1730 zes jaar lang het land teisterden. Geluk bij een ongeluk was dat de vulkanische activiteit behoorde tot het zogenaamde Hawaiaanse type: de uitstoot beperkte zich voornamelijk tot as (lapilli) en traag stromende lava (scoria). De uitbarstingen werden voorafgegaan door lichte aardschokken, waardoor de bevolking tijdig het vege lijf kon redden. Vanuit het bezoekerscentrum van het Nationaal Park Timanfaya, gelegen ten zuidwesten van Mancha Blanca, wordt dagelijks een wandeling georganiseerd waarbij een gids uitleg geeft over de geografische en biologische aspecten van het vulkaanlandschap. Het is de enige mogelijkheid om het park te voet te verkennen, en omdat de wandelingen weken van tevoren zijn volgeboekt, hebben we ons vanuit Nederland al aangemeld.

Er zijn twee wandelgroepen, een Spaans- en een Engelstalige, die elk op een ander gezamenlijk per minibusje bereikt punt beginnen en elkaar halverwege ontmoeten. Daar wisselen de gidsen hun autosleutels uit en vervolgt elke groep zijn weg. De tocht voert over vlak terrein. Goede wandelschoenen worden aangeraden, maar dat weerhoudt menigeen er niet van om zich in sandalen - en bij ons groepje met een schare jengelende koters - bij het vertrekpunt te melden. Jammer, want bij een groep van enig wandelniveau wil de gids nog wel eens een stuk aan de route breien. Maar we steken wel veel op: over de oorzaak van kleurnuances in de lava, over de verschillen in vulkaanuitstoot en over de met dit gewelddadige landschap zo contrasterende tere korstmossen die hier weten te overleven.

De enige andere mogelijkheid om het park te voet te betreden is een geitenpad langs de kust, maar dat biedt voornamelijk uitzicht op zee. Het is niet alleen de zorg voor het door de aanwezigheid van korstmossen kwetsbare milieu in het park, dat dit voor vrije wandelingen gesloten blijft: op sommige plaatsen is de aardkorst niet al te dik, en op een paar meter diepte kan de temperatuur al tot honderden graden Celsius oplopen. Dat wordt aanschouwelijk gemaakt voor de horden toeristen die zich dagelijks melden in het hoog in het park gelegen restaurant, waar de halve kippen geroosterd worden boven een gat in de grond.

Grote stukken in het park en daarbuiten, zoals het Mar de Lava ten noorden van het stadje Yaïza, zijn overigens onbegaanbaar: een zee van scoria, een onafzienbare gletscher van gebroken lavaschollen, de scherpe punten schots en scheef alle kanten uitstekend. Midden in deze zwarte zee verrijst de dreigende gestalte van de driehonderd meter hoge Caldera Tremesana, een van de tientallen door asuitstoot fraai gevormde kegels die in dit deel van het eiland zijn verrezen.

Dan bieden de vele paden langs de kust een wat makkelijker wandelalternatief, met de mogelijkheid om in een van de talloze baaien een duik in zee te nemen. Omdat hoogbouw niet is toegestaan, breiden de in het maanlandschap zo detonerende witte appartementencomplexen zich uit als een onsmakelijke schimmel. Overigens wordt die bouwdrift nu ook de plaatselijk bevolking te gortig. Begin april voerde een protestdemonstratie tegen de ondanks een afgekondigde bouwstop in gang gezette aanleg van de accommodatie van nog eens 50.000 bedden tot een kilometerslange heftig claxonerende stoet auto's door Arrecife en Puerto del Carmen.

Het noorden van Lanzarote is ongerepter. Het havenplaatsje Órzola heeft nauwelijks accommodatie en is na alle troosteloze toeristenfuiken een verademing. Van hieruit is het bij nouveaux hippies populaire eilandje (en natuurpark) Isla Graciosa per boot bereikbaar. Hier in het noorden zorgen de tot 600 meter hoge bergen voor condensatie van de vochtige oceaanlucht en dankzij het absorptievermogen van de lapilli is zelfs wijnbouw mogelijk.

Bijna had ik mijn laatste glas wijn op Lanzarote gedronken. Bij het verlaten van het restaurant in Timanfaya, afdalend naar een plateautje let ik even niet op. Overweldigd door het bizarre landschap heb ik alleen nog oog voor de omgeving en lazer van een stenen trapje, richting de gapende opening, waar net nog parkmedewerkers stro in schoven om het in de fik te laten vliegen. Dat lot blijft me bespaard: vóór het hete gat kom ik tot stilstand. Terwijl ik probeer zo nonchalant mogelijk overeind te komen, snelt mijn partner toe. Om deze ontsnapping aan een enkele reis binnenste der aarde te vieren, pak ik haar vast, en ondanks schaafwonden en pijnlijke enkel, maken wij een dansje op de vulkaan.

De rondleidingen door het Nationaal Park Timanfaya zijn vaak al een maand tevoren volgeboekt. Boek om misverstanden te voorkomen liefst per fax, ruim van te voren en bevestig de afspraak twee dagen voor de afgesproken datum. Tel/faxnummer: 00-34-928-840839