De handen uit de mouwen

Nog maar net zijn we bekomen van de restyling van The Economist of daar verschijnt deze week een geheel vernieuwd, althans qua vormgeving, Vrij Nederland. Kleiner formaat, mooiere bladspiegel, de ingezonden brievenrubriek `Vrije Tribune' staat terecht weer voorin het blad en de wat schreeuwerige rubriek vol weetjes en feitjes over `mensen die ertoe doen' is vervangen door het rustiger ogende `Bij ons in Holland'.

De vraag is natuurlijk alleen of met deze ingrepen, hoe lofwaardig ook, potentiële lezers over de streep getrokken worden. Het valt te bezien of zij gegrepen worden door de foto op de omslag (vader, moeder, vijf kinderen) en het daarbij behorende verhaal, `Het gezin als wedstrijd', waarin de wederwaardigheden uit de doeken worden gedaan van het `maakbare gezin' waarvoor iedereen zich het vuur uit de sloffen loopt. ,,Ouders willen hun kinderen opvoeden tot gelukkige en succesvolle mensen, ze vinden dat ze falen als dat hun niet lukt. Alles moet leuk zijn, zelfs school, en grenzen stellen durven ze vaak niet. Ze onderhandelen zich suf'', aldus psychotherapeut Annette Heffels. Geen nieuw geluid, die ontwikkeling is al jaren gaande en in de, vooral schrijvende pers, breed uitgemeten. Ook niet echt nieuw is de constatering van het essay `Migranten zijn niet zielig' dat Bolkestein destijds `niet op het randje van racistisch' balanceerde met zijn uitspraken over minderheden. Dat wist het weldenkende deel der natie al geruime tijd en het is pijnlijk dat VN pas nu blijk geeft van enig inzicht terzake.

Over de toekomst van de opiniebladen breken drie scribenten zich het hoofd, onder wie VN-hoofdredacteur Xandra Schutte. Hoewel een weekblad volgens haar per definitie trager is dan bijvoorbeeld dagbladen, schuilt in de traagheid ook zijn kracht: ,,De afstand tot de waan van de dag is groter, voor reflectie is meer tijd, door het beperkt aantal pagina's vallen gratuite onderwerpen eerder buiten de boot.''

Zij bestrijdt de stelling dat sinds de triomf van het kapitalistische liberalisme de voormalig `linkse' pers wel kan inpakken: ,,De begrippen zijn misschien problematisch geworden, maar het onderscheid tussen `links' en `rechts' is geenszins uitgewist zolang er nog zoveel onrecht in de wereld is dat niet onopgemerkt mag blijven.'' Alsof mensen rechts van het politieke spectrum geen oog hebben voor onrecht, alsof niet ook linkse ideologieën heben bijgedragen tot schreeuwend onrecht.

,,Er is weinig zo slaapverwekkend als hoofdredacteuren die lange artikelen wijden aan hoe hun geheel vernieuwde vormgeving een nog scherper en moderner blad gaat opleveren, dat het leven van de lezers zal opfleuren en de wereldvrede dichterbij zal brengen'', aldus de editor van The Economist bij de introductie van zijn `vernieuwde' blad. Dat moet een leuke man zijn – mede daarom is The Economist ook zo'n heerlijk weekblad.

Lang is `ontwikkelingshulp' een ideologisch beladen onderwerp geweest. De resultaten lieten/laten niet zelden te wensen over en daarom is het recente pleidooi van Pieter Marres, ambassadeur in bijzondere dienst voor Ethiopië en Eritrea, om er mee te stoppen, niet helemaal onlogisch maar het gaat wel ver. In HP/De Tijd schetst Ed Lof twee alternatieven: ,,Je kunt geld als pressiemiddel gebruiken om fatsoenlijk bestuur af te dwingen. Dat is wat het IMF doet (...) Het tweede antwoord is wat de UNCTAD (die vooral de wensen van ontwikkelingslanden vertolkt) al in 1976 zei: `Trade not aid'. (...) Maar rijke landen werpen nog steeds handelsbarrières op, en autoritaire regimes zijn als de dood dat buitenlandse investeringen de status quo ondermijnen. Daarin krijgen zij bijval van wereldverbeteraars, die handel niet sexy vonden en liever ageerden tegen uitputting van bodemschatten.''

HN ontwaart in het ageren van imams tegen homoseksualiteit een lichtpuntje: ,,De discussie kan beginnen. (...) Er is werk aan de winkel voor homo-moslims zelf natuurlijk. Want zij zijn de eersten die de handen uit de mouwen moeten steken.'' De eersten – zeker niet de enigen.

    • Anna Visser