Solidariteit stapt uit Poolse politiek

De Poolse vakbond Solidariteit trekt zich terug uit de politiek. Gezeten onder het kenmerkende rode logo en het inmiddels even kenmerkende kruisbeeld stemde de partijleiding gisteren bijna unaniem tegen verdere politieke avonturen.

Dat gebeurde in de havenstad Gdansk waar de vrije vakbond in 1980 werd opgericht en van waaruit de bond zijn politieke carrière begon als anti-communistische oppositiebeweging. Solidariteit trekt zich terug uit de regerende AWS (Kiesbond Solidariteit), een coalitie van rechtse partijen. De vakbondsleiders weigeren nog langer verantwoordelijkheid te dragen voor het regeringsbeleid dat de werkloosheid in het land op een recordhoogte van zestien procent heeft gebracht. De vakbond wil zich in de toekomst uitsluitend nog met vakbondszaken bezighouden.

De AWS, die sinds vorig jaar als minderheidsregering regeert, sleept zich nu letterlijk op de laatste benen naar de parlementsverkiezingen van 23 september. Tot gisteren had ze nog maar de steun van dertien procent van de kiezers. De kiezers zijn ontevreden over de chaotische manier waarop de regering van premier Jerzy Buzek diepgravende hervormingen op het gebied van o.a. gezondheidszorg en onderwijs heeft doorgevoerd.

De sociaal-democratische SLD, de ex-communisten, staan op een riante voorsprong van 40 procent. Rechts van het midden heeft de AWS een nieuwe concurrent gekregen in de vorm van het onlangs opgerichte Burger Platform dat al op zeventien procent van de kiezerssteun kan rekenen.

Het einde van het politieke avontuur van Solidariteit valt samen met het geruchtmakende proces dat gisteren in Warschau hervat is tegen ex-president en ex-partijchef Wojciech Jaruzelski. Hij moet zich in Warschau verantwoorden voor de dood van 44 demonstranten bij voedselrellen in december 1970 in een aantal Poolse havensteden. Jaruzelski, toen minister van Defensie, heeft volgens de aanklacht het leger bevel gegeven het vuur te openen op de betogers. `1970' vormt een belangrijk hoofdstuk in de strijd tussen de Poolse oppositie en de communistische partij. Woede over de schietpartij was één van de aspecten voor het ontstaan van de vrije vakbond Solidariteit in 1980.

De nu 78-jarige Jaruzelski ontkent iedere verantwoordelijkheid voor de gebeurtenissen van 1970. Het bevel om te schieten zou buiten hem om zijn genomen. ,,Waar ik voor de staat van beleg wel alle verantwoordelijkheid op me neem, voel ik me voor December 1970 niet verantwoordelijk. Juridisch, noch moreel.' In 1981 maakte Jaruzelski een einde aan de oppositionele activiteit van de vrije vakbond Solidariteit door de staat van beleg af te kondigen, naar eigen zeggen om een Sovjet-ingrijpen te voorkomen. Acht jaar later maakte hij de weg vrij voor de rondetafelbesprekingen tussen de partij en de oppositie die leidde tot een geweldloze overgang naar de democratie.