`Rusland geeft archieven terug'

Na jaren intensief overleg krijgt Nederland misschien van Rusland de archieven terug, die het Rode Leger aan het einde van de Tweede Wereldoorlog buitmaakte op de Duitsers. Dat valt af te leiden uit de besprekingen die staatssecretaris van Cultuur Rick van der Ploeg dinsdag in Moskou had met zijn Russische collega Michail Sjvydkoj.In ruil zou het materiaal op microfiches worden gezet, zodat de Russen toegang kunnen blijven houden tot de collectie, aldus Van der Ploeg.,,Ik bespeur dat de Russen zich sterk willen maken om een gedeelte van onze archieven terug te geven'', zei de staatssecretaris dinsdagmiddag. Ook Sjvydkoj liet zich in dergelijke bewoordingen uit en suggereerde dat nog voor het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Rusland, begin volgende maand, een definitieve beslissing zal worden genomen over minstens 23 Nederlandse archieffondsen die nu in het bezit van de Russen zijn.

De archieven kwamen in Rusland terecht nadat ze aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door het Rode Leger waren meegenomen. Het betreft onder meer archieven van de Nederlandse vrouwenbeweging en van verschillende joodse organisaties. De veelbesproken Koenigscollectie kwam nauwelijks aan bod in de gesprekken. Die verzameling tekeningen van kunstenaars als Rembrandt en Dürer bevindt zich momenteel in het Poesjkinmuseum in Moskou, nadat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog onrechtmatig verkocht was. De nazi's wilden de werken van de oude meesters opslaan in het op te richten Führer museum in Linz. Door de onrechtmatige verkoop berust het eigendom nu bij de Staat der Nederlanden.

Direct na de oorlog kwamen deze tekeningen in de Sovjet-Unie terecht. Na jarenlang speurwerk werd eind 1992 het grootste deel van de vermiste tekeningen in Moskou gelokaliseerd. Van der Ploeg: ,,We hebben besloten ons tot een dossier te beperken en op dat gebied daadwerkelijke stappen te zetten.''.

Van der Ploeg heeft in Moskou ook een memorandum van `understanding'ondertekend over bilaterale culturele samenwerking met Rusland tot en met het jaar 2003. Hierin verklaren beide landen zich in hun culturele betrekkingen vooral te richten op culturele diversiteit en veel aandacht te willen besteden aan jonge artiesten, nieuwe kunstvormen en het gemeenschappelijk cultureel erfgoed, met name in Rusland.

De staatssecretaris kondigde bezoeken van hedendaagse Nederlandse theater- en dansgezelschappen zoals de Dogtroep en het Nationaal Ballet aan Rusland aan.

Daarnaast zal er nog dit jaar in Sint Petersburg een grote tentoonstelling worden gehouden over de Nederlandse gemeenschap die daar tot de Russische Revolutie van 1917 heeft gewoond en gewerkt.