Terugkeer van Silvio Berlusconi

Corriere della Sera

De referendum-verkiezingen over Silvio Berlusconi zijn gewonnen door Silvio Berlusconi en het kan bij niemand opkomen, in Italië of buiten Italië, om de volledige democratische legitimiteit van deze overwinning in twijfel te trekken. [...] Dit keer heeft hij de overwinning gekregen van iets wat links een sociaal blok zou hebben genoemd, dat in principe ook al in de meerderheid was in de jaren van de kabinetten Prodi, D'Alema en Amato: een sociaal blok op de eerste plaats gevormd door het Italië dat werkt en produceert. Links heeft dat niet kunnen of weten te overtuigen, noch te verdelen of te verslaan. [...] De sterke positie binnen zijn eigen kamp geeft Berlusconi onbetwistbaar een grote bewegingsvrijheid, om te beginnen bij de vorming van zijn nieuwe regering die voor een groot deel los moet staan van de eisen van de politieke krachten die haar steunen.

La Repubblica

Het is een volledige en legitieme overwinning, na een campagne die bitter was,maar volledig volgens de regels .[...] Verslagen is een leidende klasse die het land sinds 1995 bestuurt, die de economie heeft gesaneerd en Italië binnen de euro heeft gebracht. [...] Voor de tweede keer Berlusconiaans rechts aan de macht, dat in 1994 voor nauwelijks zeven maanden het roer van het land in handen heeft weten te houden. We staan voor een verandering en niet voor een simpele machtsoverdracht. [...] Berlusconi vertegenwoordigt een ander Italië, dat onstuimig wil doen, maar dan wel zelf. [...] Als we een definitie zouden zoeken voor het fenomeen dat in de stemming aan het licht is gekomen, zouden we moeten praten over een ontregeld land, uitbundig vitaal maar zonder civiel zwaartepunt, zonder een gemeenschappelijke identiteit als burger, bereid zich te laten commanderen om maar geen collectieve verantwoordelijkheid of gedeelde taken op zich te nemen.

Financial Times

Berlusconi is terug – en deze keer heeft hij werkelijke macht. [...] Berlusconi heeft nu een mandaat om de economie te liberaliseren en de staatsmachinerie op te schudden. Hij moet het gebruiken. [...] De leider van Forza Italia zal een veel krachtiger greep op de regering hebben dan hij in 1994 had. [...] De uitdaging voor Berlusconi is het houden van zijn beloftes. Hij moet zijn kant van het `contract'dat hij het electoraat heeft aangeboden nakomen – belastingverlaging, hogere pensioenen, meer banen en een programma van openbare werken – terwijl hij het overheidstekort onder controle houdt. [...] Berlusconi moet ook begrijpen dat er een inherent conflict is tussen zijn commerciële en zijn politieke belangen. [...] Ten slotte moet hij ook laten zien dat hij zijn binnenlandse agenda in overeenstemming kan brengen met Italiës bredere Europese verplichting. [...] Berlusconi moet nu bewijzen dat hij een achtenswaardig leider kan zijn.

Frankfurter Allgemeine

De Europeanen zijn na de schade die ze ruim een jaar geleden hebben aangericht met hun snelle behoefte aan sancties tegen de nieuwe coalitie in Wenen, verstandig geworden. Bij de isolering van Oostenrijk kon men zich niet op Europees recht beroepen. De zondeval heeft op z'n minst doen leren hoe men het niet moet doen. [...] Tegen een door Berlusconi geleide Italiaanse regering [...] zal niet met de sanctieknuppel worden gezwaaid [...]. Van Stockholm tot Brussel wordt nu gezegd: een regering-Berlusconi is geheel legitiem. In Madrid spreekt men zich op luide toon verheugd uit over een bondgenootschap tegen de door sociaal-democraten geleide partners. [...] Er is ook deze keer geen reden om tot hysterie te vervallen. Men kan aan Berlusconi's mediamacht aanstoot nemen, zijn gevoel voor mogelijke belangenconflicten als gebrekkig kenschetsen en zijn stijl als vulgair. Maar niemand hoeft bang te zijn dat in Italië voortaan de mensenrechten met voeten worden getreden en rechtspopulistisch euroscepticisme tot de bepalende houding in dit Europese kernland wordt. Dat er echter grond genoeg is zich met de verkiezingen bezig te houden, laten hun bijzondere omstandigheden zien. Wat zich in de lange Italiaanse verkiezingsnacht heeft afgespeeld, kan men met buiten-Italiaanse maatstaven slechts als chaos beoordelen. [...] Dat betekent niet dat er gemanipuleerd is, maar [de chaos] maakte deze mogelijk. [...]

Die Presse

De Italianen hebben Silvio Berlusconi zondag een tweede kans gegeven. Ze vertrouwen er kennelijk op dat hij het deze keer beter zal doen dan tijdens zijn eerste periode als regeringsleider. Nu zal het erop aankomen of de mediamagnaat als politicus deze tweede kans weet te benutten. [...] Het stemmenverlies van Berlusconi's omstreden uiterst rechtse coalitiepartners werd maandag in verscheidene Europese hoofdsteden met een hoorbare zucht van verlichting geregistreerd als duidelijke afwijzing van extreem rechts. Toch zullen bij de verkiezingsresultaten voor de `Lega Nord' van Umberto Bossi en voor de `Alleanza Nationale' veel andere factoren een rol hebben gespeeld: de aversie van de Zuid-Italianen tegen het noorden, en ook het feit dat in de verkiezingscampagne de rechtse coalitie maar onder één naam aan de man werd gebracht: Berlusconi. [...] Men moet het besluit van de Italianen met dezelfde gelatenheid accepteren als die de dag daarna in de EU aan de dag werd gelegd: het resultaat moet gerespecteerd worden; van onverstandige reacties zoals die tegen Oostenrijk is nu geen sprake meer. In zekere zin geeft ook Europa Berlusconi een tweede kans: als hij deze niet benut zullen de Italianen daar de meeste ellende van ondervinden; om hen gaat het nu in de eerste plaats.

De Standaard

Op het eerste gezicht kan de Europese Unie een zucht van opluchting slaken: het fascisme is niet in opmars in Italië. De grote overwinnaar in de verkiezingen is Silvio Berlusconi, niet zijn uiterst-rechtse coalitiegenoot Lega Nord. De partij van Umberto Bossi, die door Louis Michel als een fascist werd bestempeld, kreeg integendeel rake klappen. De Unie en haar lidstaten waren gisteren dan ook buitengewoon discreet over de uitslag van de Italiaanse verkiezingen. Dat geldt ook voor Frankrijk en België, die het voortouw namen in de protesten tegen de regeringsdeelname van Jörg Haiders Vrijheidspartij (FPÖ) in Oostenrijk. De Unie wacht de samenstelling van de coalitie in Rome en de regeringsverklaring af, zo werd gisteren in de wandelgangen van de Europese ministerraad in Brussel gezegd. Als dat een dooddoener is om de bal voor zich uit te rollen en helemaal niet te reageren, dan was het gisteren een zwarte dag voor de Unie. Italië is één van de zes stichtende landen van de Unie, heeft de derde grootste economie van de EU, is lid van de groep van de zeven belangrijkste industrielanden ter wereld (G-7). In dat land, dat heel wat meer gewicht in de schaal legt dan Oostenrijk, wordt een schatrijke zakenman en mediamagnaat premier die niet alleen aan belangenvermenging doet door zijn media en zakenfortuin voor zijn politieke ambities te gebruiken. Nog veel erger is dat hij zijn fortuin, waarvan de oorsprong overigens onduidelijk is, ook gebruikt heeft om eerst ambtenaren om te kopen, en daarna magistraten om te kopen om die fraude te verdoezelen. Dat belooft wat voor het in dat land toch al zo relatieve respect voor de wetten en de rechtstaat, en voor de onafhankelijkheid van de rechtspraak in de onderzoeken die tegen hem lopen. Vaarwel mani pulite, operatie ,,schone handen''. [...] Ook al is Berlusconi geen fascist, als in één van de grote EU-staten een man met zo'n vuile handen aan het roer komt, is dat niet van aard om het vertrouwen van de Europese burger in de gemeenschappelijke munt en dito economie aan te vuren. En dan is dat nog minder van aard om het politiek en moreel gezag van de Unie bij haar buurlanden en elders in de wereld te schragen. Berlusconi's vuile handen bezoedelen ook de Unie.

Trouw

[...]Of Europa blij moet zijn met deze nieuwe partner in de EU is zeer de vraag. Economen zijn met reden bezorgd over de plannen van Berlusconi's coalitie. Italië kan zich een belastingverlaging moeilijk permitteren. Het zou eventuele extra's juist moeten gebruiken om het pensioenstelsel te saneren, dat door de vergrijzing peperduur dreigt te worden. Lukt dat niet, dan zijn schadelijke gevolgen voor de hele eurozone niet uitgesloten. [...] Berlusconi krijgt als premier annex topman van een zakenimperium een ongeëvenaarde macht. [...] Forza Italia ofwel Hup Italië, heeft de aantrekkingskracht van de eenvoud, maar er is reden genoeg om de nieuwe Italiaanse regering met argwaan te volgen.