Kloof met prominente voetballanden groeit

Na de winst gisteren op aartsrivaal Ajax is Feyenoord vrijwel zeker van de tweede plaats in de eredivisie en van directe plaatsing voor de Champions League. Maar het blijft behelpen met het Nederlandse clubvoetbal.

Een zakelijke Zuid-Europese voorzitter had gisteren wellicht een vette winstpremie in het vooruitzicht gesteld als zijn club Ajax of Feyenoord was geweest. Zo'n uitgave zou zich hebben terugverdiend. De klassieker stond immers vooral in het teken van de Champions League-miljoenen.

De tweede plek in de competitie geeft rechtstreeks toegang tot het prestigieuze gala van het Europese voetbal en is daardoor meer dan een troostprijs. Alleen het deelnemersbewijs levert al minimaal acht miljoen gulden op. Er stond dus voor zowel Ajax als Feyenoord meer op het spel dan alleen een overwinning.

Nederlandse clubs kunnen elke inkomstenbron keihard gebruiken. Ajax en PSV gaan volgend seizoen met een begroting werken van ongeveer 115 miljoen gulden. In Engeland, Spanje en Italië wordt daar hard om gelachen. Manager Alex Ferguson mag bij Manchester United bijna het dubbele besteden om zijn selectie te versterken. Na het Bosman-arrest kunnen dit soort topclubs onbeperkt buitenlandse spelers halen. De enkele beperking die hier en daar nog geldt wordt, zoals onlangs in Italië, onder druk van de Europese wetgeving opgeheven. Mede daardoor groeit de kloof tussen de Nederlandse clubs en die van de prominente voetballanden. Zowel sportief als financieel.

Er stond derhalve gisteren in de Arena als het ware een belangrijk gouden kalf klaar voor de winnaar. Feyenoord ging ermee aan de haal. Eerder dit seizoen vreesde trainer Co Adriaanse dat Ajax derde zou worden. Als de tweede plek niet haalbaar bleek, gaf hij de voorkeur aan deelname aan het (minder lucratieve) UEFA-Cuptoernooi. Een voorronde spelen voor de Champions League zou zijn voorbereiding maar in de war schoppen. Voor die opmerking is de openhartige oefenmeester intern op de vingers getikt. Ook voor Ajax is de Champions League van levensbelang. Inmiddels mag Adriaanse blij zijn als hij met z'n team nog derde wordt.

Ajax werd tegen Feyenoord het slachtoffer van zijn eigen systeem. Die manier van voetballen heet in de Arena `de Ajax-cultuur'. Het staat synoniem voor aanvallend voetbal met vleugelspel op de helft van de tegenstander, het liefst gekoppeld aan een man-meer-situatie op het middenveld waardoor er in defensief opzicht meer risico's moeten worden genomen. Dit voetbal is alleen uitvoerbaar door een uitgebalanceerd team met in alle linies multifunctionele topspelers die bij omschakeling van aanval naar verdediging, of andersom, weten hoe ze moeten handelen. Het huidige team beheerst dat nog niet en kan zelfs door een degradant worden afgestraft.

Feyenoord beheerst twee verschillende speelstijlen. In de eerste helft trokken de Rotterdammers zich gegroepeerd terug. Na acht minuten was Feyenoord slechts vijftig seconden in balbezit geweest. Toch keek het tactisch onvolwassen Ajax toen tegen een achterstand aan (0-1). Na twee sterke momenten van Arveladze bleek Feyenoord mede door de impulsen van Leonardo ook de aanvallende speelstijl goed te kunnen uitvoeren. Adriaanse deed wel defensieve aanpassingen, maar in de hoofden van zijn spelers ging de knop niet om.

Feyenoord mag dan ook het meest aanspraak maken op rechtstreekse deelname aan de Champions League, al is de club de afgelopen weken door een diep dal gegaan. In De Kuip werd paniekvoetbal vermeden. Om de rust te bewaren kreeg trainer Bert van Marwijk het vertrouwen. Na de eerste uitoverwinning op Ajax sinds 1987 zal niemand zijn positie nog ter discussie durven stellen.

Ondanks de hoge amusementswaarde van deze editie van Ajax-Feyenoord kan de conclusie slechts zijn dat het behelpen blijft met het Nederlandse clubvoetbal. Na PSV gaapt een groot gat. Het doelpuntenfestijn (3-4) zegt het een en ander over de zwakke defensies van Ajax en Feyenoord. Het wemelde dekkingsfouten in de Arena. Verdedigers keken alleen naar de bal, niet naar vrijstaande tegenstanders. Fouten die niet kunnen en internationaal meedogenloos worden afgestraft.

De toekomst voor beide clubs is onzeker. Ajax moet zich versterken zodat de eigen kweek zich aan gelouterde spelers kan optrekken. Feyenoord moet hopen dat het individueel sterke voetballers als Kalou, Leonardo, Emerton en Dudek weet te behouden. Anders wordt de achterstand op PSV nog groter.