Angst voor verandering

GOED NIEUWS en slecht nieuws uit Baskenland. De politieke aanhang van de terreurorganisatie ETA werd bij de gisteren gehouden regionale verkiezingen gehalveerd en bevindt zich daarmee op een historisch dieptepunt. De Basken hebben genoeg van het geweld; de ETA-aanhang heeft zijn verdiende straf van het electoraat ontvangen. Daarvan profiteerde vooral de `gematigd' nationalistische partij PNV, die tegen de verwachtingen in de grootste overwinning uit haar geschiedenis behaalde. Geen geweld, zo is de boodschap, maar ook geen regionale regering zonder de Baskische nationalisten. Dat laatste stemt weinig hoopvol. De PNV is al meer dan twintig jaar aan de macht. De regio kan derhalve wel wat democratische opfrissing gebruiken. Vooral ook wegens de radicale ommezwaai die de PNV drie jaar geleden maakte door zich, samen met de ETA-aanhang, achter de radicale boodschap van afscheiding van een afzonderlijke Groot-Baskische staat te scharen. De samenwerking, die tot doel had de verhoudingen te pacificeren, werd een grote mislukking. De PNV is hier gisteren echter niet op afgerekend.

De vraag is hoe dat komt. Het democratisch gehalte van deze verkiezingen was op z'n minst twijfelachtig. In een EU-land is het niet normaal dat de helft van de politici – in dit geval de niet-nationalisten – alleen campagne kan voeren in het bijzijn van lijfwachten; dat universiteiten en boekhandels worden bestookt met bommen en dat journalisten hun werk slechts onder bescherming kunnen verrichten. Tot aan de stembus werden de niet-nationalistische lijsttrekkers ongestraft lastiggevallen. Voor die verloedering van de rechtsstaat is de PNV duidelijk medeverantwoordelijk.

DE UITSLAG IN BASKENLAND is een bevestiging van de gecompliceerde verhoudingen binnen de zeer onafhankelijke Baskische regio. Die bewegen zich tussen twee polen: zelfs onder de nationalisten is geen duidelijke meerderheid te vinden vóór afscheiding. Tegelijkertijd is er een grote angst voor een te duidelijke band met de centrale regering in Madrid, zeker als deze wordt gevormd door de conservatieve Partido Popular van premier Aznar. Het is nu aan de PNV om te bewijzen dat zij deze boodschap begrijpt en haar nationalistische koers bijstuurt. Gebeurt dat niet dan blijft Baskenland onregeerbaar en zal het democratische klimaat verder verslechteren.