Troebel water

Een lezeres kreeg van de tussenpersoon RayFin uit Winterswijk het aanbod om de overwaarde van haar huis te gebruiken om haar pensioen te verhogen. Ze moet daarvoor een tweede hypotheek verstrekken (rente niet aftrekbaar) en daarmee obligaties van een bepaald bedrijf kopen. Niet via een (effecten)bank en de beurs, zoals gebruikelijk bij effecten, maar bij het bedrijf zelf. Die noemt dat in de betreffende overeenkomst een geldlening. De onderneming garandeert een vast jaarrendement van 12 procent (onbelast), per maand uit te betalen. Na vier jaar wordt de lening afgelost in contanten of in aandelen van de onderneming, naar keuze van de onderneming. Weg pensioenaanvulling. Een soort converteerbare obligatie, die lijkt op een uitgestelde aandelenemissie zonder prospectus waarin de rechten en plichten van partijen staan. Hoe vat je zo'n product in de (toekomstige) financiële bijsluiter?

Zo heb je al drie basiselementen van een opzetje met een luchtje. Men wil je geld (al moet je dat lenen), belooft een hoog rendement en garandeert dat. Maar aan wie geef je je geld? Wie garandeert het? Welke aandelen ontvang je terug? Wie is de bemiddelaar? Daar moet je naar zoeken.

De bemiddelaar is ingeschreven bij de SER (als assurantietussenpersoon) en bij de STE (Stichting Toezicht Effectenverkeer) als cliëntenremisier, en brengt in die hoedanigheid effectenklanten aan bij GroeiVermogen NV, een onderdeel van Fortis. RayFin mag dus zelf geen koop- en verkooporders afhandelen. De banden met de SER, de STE en Fortis wekken vertrouwen. Ook een bekend element: als je mensen voor de gek wilt houden, moet je vertrouwen uitstralen.

Je leent je geld uit, blijkt, aan een in de VS (Nevada) gevestigd bedrijf genoteerd op de schermenbeurs NASDAQ: Royal Waterlily Inc. (handelssymbool RWI). Prachtige naam en Royal wekt ook al vertrouwen. Maar waar is dat bedrijf gevestigd, op welk adres, telefoonnummers, internetsite en wie voert de directie? Dat vermeldt de leningsovereenkomst niet, en de betrokken adviseur zwijgt erover. Duistere zaak. Wel staan het correspondentieadres en de gevolmachtigde in Nederland erin. Eenmaal raden: Winterswijk en RayFin.

Dus gaat de zoektocht verder. Via de bestanden van de schermenbeurs. RWI staat er niet in, maar wel RYLW. Dan komt de aap uit de mouw. Royal Waterlily staat sinds begin dit jaar genoteerd en doet `in manufacture en direct marketing of custom waterbeds in the Netherlands'. Een waterbeddenfabriek dus. Omzet in het derde kwartaal 2000: circa 2 miljoen gulden en onder meer 3 miljoen uitstaande aandelen.

Wanneer je als tweede-hypotheek-verstrekker daar je geld aan uitleent, krijg je over vier jaar zo goed als zeker een lading aandelen RYLW en geen geld terug, zonder bij het aangaan van deze transactie iets te weten van dit bedrijf en de (toekomstige) waarde van de aandelen. Je belegt in waterbedden. Daar komt de constructie op neer. En RayFin bemiddelt indirect bij de aankoop van effecten, wat meer is dan de volmacht van GroeiVermogen.

Waterlelie betaalt 48 maanden lang 1 procent van de hoofdsom (geleende geld) als rente. Daar krijg je als uitlener een bankgarantie voor, maar pas dertig dagen na ondertekening van het leningscontract. Je betaalt eerst en moet maar afwachten of die garantie er komt. Welke bank en onder welke voorwaarden wordt niet vermeld. Overigens betreft de garantie alleen de rentebetalingen en niet de aflossing van de hoofdsom.

Waarom fungeert RayFin eigenlijk als gevolmachtigde? Dat zoeken we op. De voor iedereen toegankelijke registers van de SEC, de Amerikaanse evenknie van de STE, geven uitsluitsel. Wie in de VS een beursnotering wil, moet met meer dan zijn billen bloot. Ook RYWL op onder meer http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1120691/0000912057?01?505675.txt. Je vraagt je af waarom een Nederlandse onderneming zo'n omweg maakt, mogelijk om iets te verbergen, als alles openbaar is. RYWL is de Amerikaanse moeder (koers 20 maart j.l. 40 dollar) van het Nederlandse Wapro b.v., dat waterbedden maakt en verkoopt.

RayFin is een van de vijf volledige dochters van Wapro en verleent financieel advies, planning en andere financiële diensten. RYWL rapporteert de SEC dat deze dochter, vrij vertaald, opereert met name in relatie tot de onderliggende verkoop van een waterbed. Dat is onjuist. Men biedt particulieren het `RayFin Huis en Obligatie Zekerheidsplan', wat verre van een waterbedfinanciering is.

RayFin heeft het goed voor met potentiële klanten en waarschuwt: `Wij wijzen u erop dat u zich eerst goed laat voorlichten alvorens tot aanvraag over te gaan.' Bij deze.