Museum Krom

Het Krom Museum is een van de kleinste museums in Nederland. Het bevindt zich in een glazen kast achterin de gelagkamer van het gelijknamige café aan de Utrechtsestraat in Amsterdam. Alvorens tot het eigenlijke museum door te dringen passeer ik eerst de AMI-jukebox. De grammofoonplaten zijn allemaal opgenomen vóór 1975. De muziek klinkt er nooit hard en tijdens het `bitteruur', zo heet dat hier nog, mag er zelfs helemaal geen plaatje gedraaid worden.

De eerste jukebox die ik mij herinner was een Würlitzer. Deze stond in café het Botervat in Almelo. Wee in't Vat zit verzoert neet stond op een van de balken gecalligrafeerd. Toen we eindexamen gedaan hadden was de schoolleiding zo onverstandig ons om 12 uur al te vertellen dat we geslaagd waren, terwijl de uitreiking van de diplma's pas om vijf zou plaatsvinden. Dus om half een zaten we al in een feestroes in 't Vat aan het bier en de Keizerbitter. Het ooit legendarische café heet tegenwoordig Bar Biertje en ook de tekst op de balk is niet meer terug te vinden.

De directeur van het museum, Marcel Reijneveld, geeft mij een rondleiding. De kast bevat voornamelijk objecten die werden aangetroffen toen de huidige uitbaters in 1994 de zaak overnamen van Arie Krom, wiens vader in 1950 eigenaar was geworden. Deze liet het art deco-interieur uit de jaren twintig ongemoeid. De ingelegde houten vloer en de fraai gevormde tafeltjes werden geconserveerd onder een dikke laag tapijten en kleedjes.

Overdag voorkwam de vitrage dat er naar binnen werd gekeken en zo gauw het donker werd gingen de gordijnen dicht. Men wilde in die tijd niet gezien worden in een café. Toen in '94 de gordijnen open gingen en de vitrage werd verwijderd, keerden enkele klanten die `niet in een etalage wensten te zitten' café Krom voorgoed de rug toe.

Ook bij ons in het dorp kon je vroeger nergens naar binnen kijken, maar als we van school kwamen en we zagen bij `de Vriendschap' de bromfiets van Johan S. tegen de pui staan, riepen we een paar keer keihard: Papgait, Papgait, en dan kwam de enorme dikzak op zijn manier naar buiten gestormd om ons op zijn kreunende brommertje te achtervolgen.

Fooien werden bij Krom niet geaccepteerd. Arie smeet zijn klanten het kleingeld dat ze lieten liggen achterna en als ze al weg waren gooide hij het op de luifel. Er lagen naast stuivers dubbeltjes en kwartjes 247 centen die nu in een potje in het museum staan. Verder zie ik een bordje met `BRANDSCHEL' dat naast de voordeur heeft gehangen. Binnen konden de buurtbewoners de brandweer door middel van een elektrische bel op de hoogte stellen van hun schoorsteenbrand.

Er staat een beker met inscriptie van de ter ziele gegane visclub `Het Dronken Dobbertje'. En natuurlijk pakjes Virginia-sigaretten, Chief Whipp op ieders lip, en flesjes met drankjes uit grootmoeders tijd, zoals Rinsch Maagbitter en angostura.

Eigenlijk is heel het café museaal. De hoge bijna op de grond beginnende ramen eindigen in bovenlichten die uitgevoerd zijn in glas in lood. Onwillekeurig moet ik denken aan de ramen van de Willibrorduskerk aan de Geerdijk. Ik kon er als jongetje uren naar kijken. De ramen waren geschonken door in goeden doen verkerende parochianen. Met name Kleijsen en Van Riggelen herinner ik me, twee ondernemers die fortuin gemaakt hadden in de veenontginning. De naam van elke schenker stond groot onderin de ramen gebrandschilderd. Maar ver voor de democratiseringsgolf in de jaren zestig en zeventig drong, tijdens het bewind en onder invloed van pastoor Knuif, het besef reeds door dat niet alleen de rijke verveners, die vooraan in de kerk zaten, maar ook de turfstekers die achterin stonden, een bijdrage aan de ramen hadden geleverd. Na een renovatie waren de namen weliswaar niet verdwenen maar wel flink ingekrompen.

Als ik het café verlaat zie ik boven de ingang de grote houten luidspreker van de distributieradio staan, de zenderkeuzeknop ligt in de vitrinekast. Tegenwoordig klinkt alleen nog maar de jukebox. Door het geroezemoes van de klanten heen hoor ik nog net de hese stem van Hildegard Knef: `Er war nie ein Kavalier'.